Erzurum İspir İlçesi

HasanTürk

WT Moderatör
Mesaj
8,321
Puan
18,362
Yaş
42
Konum
Adana
İlçemiz ve çevresi, Doğu Anadolu’yu Doğu Karadeniz kıyılarına ve Kafkaslara bağlayan, tarihin çeşitli dönemlerinde askeri ve ticari amaç ile kullanılan doğal ve tarihi yollar üzerindedir. Adını Saka Türklerinin Sasper Boyu’ndan aldığı iddia edilen İlçemiz; Hurri, Urartu, Saka (İskit), Med, Pers, Roma, Bizans, Sasani, Emevi, Abbasi, Selçuklu, İlhanlı, Karakoyunlu, Timurlu, Akkoyunlu, Gürcü Krallığı ve Osmanlı medeniyetlerinin yerleşim alanı olmuştur. İlçemiz ve çevresi Urartulara ait çivi yazılı belgelerde Kulka (Qulha) adıyla geçmektedir.

1514 Çaldıran Seferi sonrasında Osmanlı hâkimiyetine giren İlçemiz, 1515 tarihinde sancak olan ve aynı yıl içerisinde yeni kurulan Diyarbakır Beyler Beyliğine, 1520 yılında da Rum Eyaletine bağlanmıştır. 1535 yılında yeni kurulan Erzurum Vilayetine bağlı bir sancak olmuştur. 1642 tarihli Avarız Defterinde İlçemizde 12 Müslüman hane, 17 Gayrimüslim hane, 139 asker ile 10 din görevlisi bulunmaktaydı. İlçemiz toplamında ise 531 Müslüman ile 286 Gayrimüslim hane bulunuyordu. 1835 tarihli nüfus yoklama defterine göre İlçemiz merkezi ile birlikte 152 yerleşim alanı bulunmaktadır. Bu sayımda İlçemiz merkez ve köylerinde yaşayan toplam erkek sayısı 11.308 kişi olup, bunun 10.691'i Müslüman erkek geri kalan 617 erkek de gayrimüslim nüfusu oluşturmaktaydı.

1839 tarihli kaynaklarda İlçemiz nahiye olarak kayıtlara geçmiştir. 1880 yılına kadar Erzurum merkez sancağına bağlı kaza olmuş, bu tarihte yeni sancak yapılan Bayburt’a bağlanmıştır. Bayburt' un kaza statüsüne düşürülmesi üzerine İlçemiz 1888 yılında yeniden Erzurum merkez sancağının bir kazası oldu. 1892-1898 yıllarında 143 köyü olan kaza konumundaydı. 1895-1896 yıllarında yerleşime telgraf hattı gelmiştir. 1900 yılında Bayburt ile İlçemiz arası posta sürücülüğü hizmete geçmiştir. Yine 1900 yılında yeni "Hükumet Konağı" hizmete açılmıştır.

1916–1918 yılları arasında Rus egemenliğinde kaldıktan sonra 25 Şubat 1918’de Kazım Karabekir komutasındaki 1. Kafkas Kolordusuna bağlı birliklerce geri alınmıştır.

DSC_2443.webp
 
Erzurum'un İspir ilçesi, Çoruh Nehri'nin kıyısında, yüksek dağlar ve derin vadilerle çevrili, hem tarihi dokusu hem de doğa sporları ile öne çıkan, Anadolu'nun "gizli kalmış" köşelerinden biridir.

Coğrafi Yapı ve Doğa

  • Çoruh Nehri'nin Başkenti: İspir, Türkiye'nin en hızlı akan nehirlerinden biri olan Çoruh Nehri üzerinde yer alır. Bu özelliği ile ilçe, özellikle rafting meraklıları için dünya çapında önemli bir destinasyondur.
  • Dağcılık ve Yaylalar: Kaçkar Dağları'nın güney yamaçlarında yer alması, ilçeyi doğa yürüyüşü (trekking), dağcılık ve yayla turizmi için eşsiz kılar. Moryayla, Yedigöller ve Çamlıkaya bölgesi, bakir doğasıyla ünlüdür.

Tarihi ve Kültürel Miras​

  • Stratejik Konum: Tarihi İpek Yolu güzergâhında bulunan İspir, antik çağlardan bu yana pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Urartular, Romalılar, Bizanslılar ve Selçuklular gibi devletlerin izlerini taşır.
  • İspir Kalesi: Şehre hakim bir tepede bulunan ve büyük kısmı yıkılmış olsa da panoramik manzarasıyla dikkat çeken tarihi kale, ilçenin sembolüdür.
  • Tuğrul Şah Camii: 13. yüzyıldan kalma, Selçuklu mimarisinin karakteristik özelliklerini yansıtan en önemli tarihi yapılardan biridir.

Gastronomi ve Yerel Ürünler

  • İspir Fasulyesi: İspir denince akla ilk gelen şey coğrafi işaretli İspir Fasulyesidir. Bölgenin iklimi ve toprak yapısından dolayı dünyada eşi benzeri olmayan bir lezzete sahiptir.
  • Bal ve Arıcılık: Yüksek rakımlı yaylaların zengin florasından gelen "İspir Balı", bölgenin en önemli ekonomik ve gastronomik değerlerinden biridir.

Sosyo-Ekonomik Durum

  • Göç ve Nüfus: İspir, Erzurum'un en eski ilçelerinden biri olmasına rağmen, geçmiş yıllarda büyükşehirlere yoğun göç vermiştir. Nüfusu daha çok mevsimsel döngülerle hareketlilik kazanır.
  • Ekonomi: Tarım ve hayvancılık temel geçim kaynağıdır. Ancak son yıllarda yapılan yatırımlarla "Doğa Turizmi" ve "Rafting Turizmi" ilçe ekonomisini canlandırmaya yönelik en büyük potansiyel olarak görülmektedir.
 
Geri
Üst