Dünyadan Ekonomi Haberleri 📺

ABD ve Çin arasında devam eden ticaret müzakerelerinin üçüncü turu İsveç'in başkenti Stockholm'de başladı.​

ABD basınında yer alan haberlere göre, iki gün sürecek görüşmelerde, ABD tarafını Hazine Bakanı Scott Bessent ve Çin tarafını Ekonomik İlişkilerden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng liderliğindeki heyet temsil edecek.

ABD'li ve Çinli yetkililerin gündeminde, "tarife ateşkesinin" süresinin uzatılması, fentanil kaçakçılığıyla ilgili tarifeler ve Çin'in yaptırım altındaki Rusya ve İran'dan petrol alımları gibi konular yer alacak.

- ABD ile Çin arasındaki tarife restleşmesi ve ilişkilerde gerilim

ABD Başkanı Donald Trump, 2 Nisan'da aralarında Çin'in de olduğu ticaret ortaklarına yönelik ek gümrük vergileri açıklamıştı. Çin'in karşılık vermesiyle iki ülke arasında başlayan tarife restleşmesi sonunda ABD, Çin'e uyguladığı gümrük tarifesini yüzde 145'e kadar çıkarırken, Çin de ABD'ye yüzde 125 gümrük tarifesi getirmişti.

Tırmanan ticari gerilim sonrasında ABD'li ve Çinli yetkililer, 10-11 Mayıs'ta tarife müzakereleri için İsviçre'nin Cenevre kentinde bir araya gelmiş ve karşılıklı gümrük vergilerini 90 gün boyunca düşürme kararı almıştı. Görüşmenin ardından 14 Mayıs itibarıyla ABD'nin, Çin mallarına uyguladığı gümrük vergisini 90 gün için yüzde 145'ten yüzde 30'a, Çin'in de ABD mallarına uyguladığı vergiyi yüzde 125'ten yüzde 10'a düşürmesi kararlaştırılmıştı.

Norveç varlık fonu, İsrailli beş banka ve Caterpillar şirketindeki yatırımlarından çıktı

Yatırımlardan çıkma kararı, söz konusu şirketlerin "savaş ve çatışma durumlarında insan haklarının ciddi şekilde ihlal edilmesine katkıda bulunmaları" nedeniyle alındı

Çin, gemicilik ve taşımacılık alanında ABD’ye uyguladığı karşı tedbirleri 1 yıl süreyle askıya aldığını duyurdu

Karar, Trump–Şi görüşmesinde varılan ekonomik uzlaşmaya uygun şekilde alındı

ABD’nin Çin gemilerine ek liman ücreti hamlesine karşılık Pekin’in getirdiği özel ücretler de 2026’ya kadar uygulanmayacak

Japonya Faiz artıracak mı?​

​

1. Faiz Artırımı Beklentisi: "Evet, Ama..."​

Japonya Merkez Bankası Başkanı Kazuo Ueda, ekonomi ve enflasyon tahminleri doğrultusunda hareket edildiği sürece faiz oranlarını kademeli olarak artırmaya devam edeceklerinin sinyallerini verdi. Ancak bu süreçte iki ana faktör belirleyici olacak:

• Enflasyon: Japonya'da enflasyonun kalıcı olarak %2 hedefinin üzerinde kalıp kalmayacağı.
• Ücret Artışları: Japonya’daki büyük şirketlerin işçilere yapacağı zam oranları (bu, harcamaları canlı tutmak için şart).

2. BoJ’un Mevcut Stratejisi​

BoJ, diğer merkez bankalarından (Fed veya ECB gibi) farklı olarak çok daha yavaş hareket ediyor. Piyasa analistleri, BoJ’un Aralık 2025 veya Ocak 2026 toplantılarında yeni bir faiz artırımı yapma ihtimalini oldukça yüksek görüyor.

3. Faiz Artışının Muhtemel Etkileri​

Japonya'nın faiz artırması, küresel piyasalarda "Carry Trade" olarak bilinen mekanizmayı doğrudan etkiler:

• Yen Değer Kazanır: Faizler arttıkça Japon Yeni (JPY) diğer para birimleri karşısında güçlenir.
• Küresel Borsalar: Yatırımcılar, Japonya'dan düşük faizle borçlanıp diğer ülkelerin borsalarına yatırım yapıyordu. Japonya'da faiz artınca bu paralar geri çekilir, bu da küresel borsalarda (özellikle ABD teknoloji hisselerinde) geçici sarsıntılara neden olabilir.
• Japon Ekonomisi: Daha yüksek faizler, Japon şirketlerinin borçlanma maliyetini artırır ancak halkın tasarruflarından gelir elde etmesini sağlar.

4. Riskler ve Belirsizlikler​

BoJ’un önündeki en büyük engel, Japon ekonomisinin henüz çok kırılgan olmasıdır. Eğer faizler çok hızlı artırılırsa tüketim durabilir; çok yavaş kalırsa Yen aşırı değer kaybederek ithalat maliyetlerini (enerji gibi) artırabilir.

Venezuellada Ekonomik durum ​

1. Hiperenflasyon ve Para Birimi​

Venezuela, yıllarca süren ve paranın değerini tamamen yok eden hiperenflasyon döneminden (2018'de %1.000.000'un üzerine çıkmıştı) sonra enflasyon hızını yavaşlatmayı başardı.

• Fiili Dolarizasyon: Ekonomi artık gayri resmi olarak ABD Doları üzerinden dönüyor. Maaşlar yerel para birimi Bolivar ile ödenirken, fiyatlar dolar bazlı belirleniyor.
• Mevcut Enflasyon: Yıllık enflasyon hala dünyanın en yüksekleri arasındadır (çift veya üç haneli rakamlarda seyrediyor), ancak geçmişteki "milyonluk" seviyelerde değildir.

2. Petrol Bağımlılığı ve Üretim​

Venezuela dünyadaki en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahiptir. Ancak ekonomisi bu kaynağa aşırı bağımlıdır.

• Üretim Kaybı: Bakımsızlık, yolsuzluk ve ABD yaptırımları nedeniyle petrol üretimi günlük 3 milyon varilden 800 bin varil seviyelerine kadar düştü.
• Yaptırımlar: ABD'nin enerji sektörüne uyguladığı yaptırımlar, ülkenin dış dünyayla ticaret yapmasını ve teknoloji ithal etmesini zorlaştırıyor.

3. İnsani Durum ve Göç​

Ekonomik kriz, dünya üzerindeki en büyük göç dalgalarından birine neden oldu.

• Büyük Göç: Yaklaşık 7.7 milyondan fazla Venezuelalı, gıda, ilaç yokluğu ve düşük alım gücü nedeniyle ülkeyi terk etti.
• Asgari Ücret: Ülkede resmi asgari ücret aylık birkaç dolar seviyesine kadar geriledi. Halk, hayatta kalmak için yurt dışındaki akrabalarından gelen paralara (remittances) bağımlı hale geldi.

4. Sektörel Durum ve Eşitsizlik​

Ülkede son birkaç yıldır bazı lüks mağazalar ve restoranlar açılsa da, bu durum ekonominin düzeldiği anlamına gelmiyor:

• "İki Venezuela" Teorisi: Doları olan küçük bir azınlık lüks içinde yaşarken, nüfusun büyük çoğunluğu aşırı yoksulluk sınırının altında hayatta kalmaya çalışıyor.
• Karaborsa ve Kayıt Dışı Ekonomi: Ekonominin önemli bir kısmı denetimsiz ve kayıt dışı faaliyetlerle dönüyor.

---

2025 Görünümü ve Beklentiler​

2025 yılları, Venezuela için bir dönüm noktası olarak görülüyordu. Hükümet ile muhalefet arasındaki siyasi görüşmeler ve ABD ile yapılan petrol pazarlıkları, yaptırımların bir kısmının esnemesine yol açmıştı. Ancak:

• Siyasi Belirsizlik: Seçim süreçlerindeki tartışmalar ve demokratik meşruiyet sorunları, yabancı yatırımcıların ülkeye girmesini engellemeye devam ediyor.
• Altyapı Sorunları: Elektrik kesintileri ve su kıtlığı, sanayi üretimini hala felç eden en büyük yapısal sorunlar arasındadır.

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, 17 Aralık 2025 tarihinde Mısır ile yapılan ve 35 milyar dolar değerindeki devasa doğalgaz ihracat anlaşmasını resmen onayladı.

Bu anlaşma ile ilgili en güncel ve önemli detaylar şunlar:

Anlaşmanın Kapsamı ve Değeri​

• Tarihi Rekor: Bu, İsrail tarihinin bugüne kadarki en büyük enerji ihracat anlaşması olarak kayıtlara geçti. Anlaşmanın toplam değeri 112 milyar Şekel (yaklaşık 34,7 milyar dolar).
• Gaz Miktarı: İsrail'in devasa Leviathan sahasından Mısır'a 2040 yılına kadar toplam 130 milyar metreküp doğalgaz sevk edilecek.
• Hazineye Katkı: Netanyahu, bu gelirin yaklaşık 18 milyar dolarının doğrudan İsrail devlet hazinesine gireceğini açıkladı.

Neden Gecikmişti?​

Anlaşma aslında Ağustos 2025'te duyurulmuştu ancak İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen, "iç piyasada fiyatların korunması" ve "rezerv güvenliği" gerekçeleriyle imzadan kaçınmıştı. Gazetelere yansıyan son bilgilere göre; ABD'nin yoğun diplomatik baskısı ve Mısır ile ilişkileri ekonomik ortaklık üzerinden onarma hedefi, krizin aşılmasını sağladı.

Mısır Cephesi​

• Enerji Krizi: Mısır, son yıllarda düşen yerel gaz üretimi nedeniyle ciddi elektrik kesintileri ve enerji sıkıntısı yaşıyordu. Bu gaz, Mısır'ın hem iç ihtiyacını karşılayacak hem de gazı sıvılaştırarak (LNG) Avrupa'ya satmasına imkan tanıyacak.
• "Siyasi Değil, Ticari": Mısır tarafı, Gazze'deki savaş nedeniyle oluşabilecek tepkileri yumuşatmak için bu anlaşmanın "tamamen ticari bir işlem olduğunu ve siyasi bir boyut içermediğini" vurgulayan açıklamalar yaptı.

Stratejik Etki​

Bu imza, Doğu Akdeniz'de enerji dengelerini değiştiriyor. İsrail "bölgesel bir enerji süper gücü" olma iddiasını güçlendirirken, Mısır da kendisini bölgenin ana "enerji merkezi" (hub) olarak konumlandırmaya devam ediyor.

ABD'nin Venezuellaya petrol baskısı​

​

2025: "Kapsamlı Deniz Ablukası" Dönemi​

Aralık 2025'te ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela'nın petrol ticaretini tamamen durdurmayı hedefleyen yeni ve çok sert bir talimat verdi:

• Tankerlere El Koyma: ABD ordusu, Aralık ayı ortasında Venezuela kıyıları açıklarında ham petrol taşıyan dev tankerlere (örneğin M/T Skipper) fiilen el koymaya başladı.
• Tam Blokaj İlanı: Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Venezuela'ya giren ve çıkan tüm yaptırımlı petrol tankerlerine yönelik "tam ve kapsamlı bir deniz ablukası" uygulandığını duyurdu.
• "Çalınan Petrol" İddiası: ABD yönetimi bu hamleyi, Venezuela'nın geçmişte el koyduğu ABD varlıklarını geri alma ve "terörizmin finansmanını engelleme" gerekçesine dayandırıyor.

Petrol Sektörüne Etkileri​

Venezuela ekonomisinin can damarı olan petrol sektörü, bu abluka ile büyük bir darbe almıştır:

• Üretimde Çöküş: Bir dönem günlük 3 milyon varil olan üretim, yaptırımlar ve bakımsızlık nedeniyle 800 bin varil seviyelerine kadar gerilemişti; son abluka ile ihracatın neredeyse durma noktasına gelmesi bekleniyor.
• Karanlık Filo (Dark Fleet): Venezuela, yaptırımları aşmak için takip sistemleri kapalı "hayalet gemiler" kullanıyordu. ABD'nin son hamlesi, bu gemileri doğrudan hedef alarak fiziksel müdahalede bulunmayı içeriyor.
• Ekonomik Yıkım: Petrol, Venezuela’nın ihracat gelirlerinin %90’ından fazlasını oluşturduğu için bu durum ülkede döviz krizini ve hiperenflasyonu körüklüyor.

Tarihsel Arka Plan ve Nedenler​

ABD'nin bu noktaya gelmesi bir günde olmadı; süreç yıllar içinde kademeli olarak sertleşti:

1. 2017: Venezuela'nın ABD finans piyasalarına erişimi engellendi.
2. 2019: Devlet petrol şirketi PDVSA doğrudan yaptırım listesine alındı ve ABD'deki varlıkları donduruldu.
3. 2023 (Geçici Yumuşama): Biden yönetimi, seçim sözü karşılığında bazı petrol yaptırımlarını geçici olarak askıya almıştı.
4. 2025 (Yeniden Sertleşme): Seçim sonrası süreçte uzlaşı sağlanamaması üzerine ABD, yaptırımları en üst seviyeye çıkararak fiziksel askeri blokajı devreye soktu.

Küresel ve Siyasi Yansımalar​

• Uluslararası Hukuk Tartışması: Venezuela yönetimi bu adımı "uluslararası korsanlık" ve "egemenlik ihlali" olarak nitelendirerek BM Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdı.
• Şirketlerin Durumu: Chevron gibi dev petrol şirketleri, ABD hükümetinden aldıkları özel lisanslarla hala sınırlı üretim yapmaya devam etse de, genel abluka tüm sektörü risk altına sokmuş durumda.

Fransada ARALIK-2025 itibariyle Ekonomik Gidişat​

1. Büyük Bütçe Krizi ve Hükümet Çıkmazı​

Fransa, 2026 bütçesi üzerinde bir türlü uzlaşma sağlayamamanın eşiğinde.

• Anlaşma Sağlanamadı: 19 Aralık 2025'te yapılan son görüşmelerde parlamenterler ortak bir metinde buluşamadı. Hükümetin, kamu kurumlarının kapanmasını önlemek ve vergi toplamaya devam edebilmek için "olağanüstü kanunlara" başvurması bekleniyor.
• Hükümet Düşme Riski: Başbakan François Bayrou liderliğindeki azınlık hükümeti, bütçe kesintileri ve vergi artışları konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle zor günler geçiriyor. Daha önce Michel Barnier hükümeti benzer bir krizle düşmüştü.

2. Büyüme Tahminleri Aşağı Çekildi​

Ekonomik aktivitede belirgin bir yavaşlama söz konusu.

• Büyüme Oranı: Başbakan Bayrou, 2025 yılı büyüme tahminini %1,1'den %0,9'a düşürdü. Avrupa Komisyonu'nun son raporlarına göre ise 2025 büyümesi %0,7 seviyelerine kadar gerileyebilir.
• Bütçe Açığı Alarmı: Fransa Merkez Bankası (Banque de France) Başkanı Villeroy, bütçe açığının GSYİH'nin %5'inin altına indirilmemesi durumunda Fransa'nın piyasalarda ciddi tehlikeye gireceği uyarısını yaptı.

3. Enflasyon ve Faizler​

• Düşük Enflasyon: Fransa, Avrupa'da enflasyonu en hızlı dizginleyen ülkelerden biri oldu. Kasım 2025 itibarıyla yıllık enflasyon %0,9 seviyesinde sabitlendi. Bu, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) %2'lik hedefinin oldukça altında.
• Gıda ve Enerji: Enerji fiyatlarındaki düşüş genel enflasyonu aşağı çekerken, gıda fiyatlarında (özellikle şeker, çikolata ve alkolsüz içecekler) artış devam ediyor.

4. İşsizlikte Hafif Yükseliş​

• İşsizlik oranı 2025'in üçüncü çeyreğinde %7,7 seviyesine yükselerek son yılların en yüksek seviyelerine ulaştı. 2026 yılı sonunda işsizliğin %8 bandına yaklaşacağı tahmin ediliyor.

İsveç 2025 yılını ekonomik olarak neler yaşadı

İsveç ekonomisi, 2025 yılını "kademeli toparlanma ve enflasyonla zafer" yılı olarak geçirdi. Yıla durgunluk (resesyon) gölgesinde başlasa da, özellikle yılın ikinci yarısında açıklanan veriler ekonominin beklentilerden daha hızlı toparlandığını gösterdi.

İşte İsveç'in 2025 yılı ekonomik özeti:

1. Büyüme ve GSYİH: Beklentilerin Üstüne Çıkıldı​

İsveç ekonomisi 2025'in üçüncü çeyreğinde %1,1 büyüyerek son iki yılın en hızlı çeyreklik genişlemesini kaydetti.

• Yıllık Büyüme: Düşünce kuruluşu NIER ve Merkez Bankası (Riksbank), 2025 yılı için GSYİH büyüme tahminini %0,9'dan %1,5 - %1,6 seviyelerine yukarı yönlü revize etti.
• İtici Güç: Büyümenin ana motoru, yapay zeka (AI) yatırımları ve yılın sonuna doğru canlanan özel tüketim oldu.

2. Enflasyon ve Faiz Politikası: Hedefin Altına İniş​

İsveç, enflasyonu dizginleme konusunda Avrupa'nın en başarılı ülkelerinden biri oldu.

• Enflasyon Oranı: Kasım 2025 itibarıyla yıllık enflasyon %0,3 seviyesine kadar geriledi. Bu, Riksbank'ın %2'lik hedefinin oldukça altındadır.
• Faiz Kararları: Enflasyondaki düşüşle birlikte Riksbank, politika faizini kademeli olarak düşürdü. 18 Aralık 2025 tarihinde yapılan son toplantıda faiz %1,75 seviyesinde sabit tutuldu.

3. İşgücü Piyasası: En Zayıf Halka​

Ekonomik büyüme toparlanırken, istihdam piyasası aynı hızı yakalayamadı.

• İşsizlik: 2025 yılı boyunca işsizlik oranı yüksek seyretti ve Kasım ayı itibarıyla %8,2 (mevsimsellikten arındırılmış bazda %9) seviyesinde gerçekleşti.
• Genç İşsizliği: Özellikle 15-24 yaş arası gençlerde işsizlik oranı %23,8'e ulaşarak ekonomik iyileşmenin henüz tabana tam yayılmadığını gösterdi.

4. Sektörel Gelişmeler ve Riskler​

• Konut Piyasası: Yüksek hanehalkı borçluluğu ve faiz oranlarının geçmişteki etkisiyle konut piyasası zayıf kalmaya devam etti, ancak inşaat sektöründe gelecek yıl için beklentiler pozitife döndü.
• Savunma Harcamaları: NATO üyeliği sonrası savunma harcamalarının GSYİH'nin %5'ine kadar çıkma potansiyeli, kamu maliyesi üzerinde baskı oluşturmaya başladı.
• Yeşil Dönüşüm: 2025 yılında İsveç, yeşil enerji projeleri ve fosilsiz sanayi yatırımlarıyla küresel rekabet gücünü artırmaya odaklandı.

Azerbeycan ekonomisi ve 2025 yılının ekonomik verileri

Azerbaycan ekonomisi, 2025 yılını "enerji dışı büyüme ve istikrarlı dönüşüm" yılı olarak geride bıraktı. Petrol ve gaz üretimine olan bağımlılığı azaltmaya yönelik stratejiler bu yıl meyvelerini daha belirgin bir şekilde vermeye başladı.

İşte Azerbaycan'ın 2025 yılı ekonomik özeti:

1. Büyüme: Enerji Dışı Sektörün Yükselişi​

Azerbaycan ekonomisi 2025 genelinde ılımlı bir büyüme sergiledi.

• GSYİH Artışı: Ocak-Kasım döneminde ekonomi bir önceki yıla göre %1,6 oranında büyüdü. Bu, bir önceki yılın aynı dönemindeki %4,1'lik büyümeden daha yavaş olsa da, yılın son çeyreğinde ivme kazandığı görüldü.
• Petrol vs. Petrol Dışı: En dikkat çekici detay sektör ayrışmasıydı. Petrol ve gaz sektörü %1,8 daralırken, petrol dışı sektör (sanayi, turizm, tarım) %3,2 büyüdü. Bu durum, ekonominin çeşitlenmeye başladığının kanıtı olarak değerlendirildi.

2. Enflasyon ve Para Politikası​

• Fiyat İstikrarı: 2025 yılının ilk 8 ayında enflasyon %5,6 seviyesinde gerçekleşti. Gıda fiyatlarındaki artış %6,6 ile ortalamanın biraz üzerinde kalsa da, yıl genelinde enflasyon kontrol edilebilir bir bantta tutuldu.
• Merkez Bankası Hamleleri: Azerbaycan Merkez Bankası, enflasyondaki yavaşlamaya paralel olarak faiz oranlarını kademeli olarak düşürerek ekonomik aktiviteyi destekledi.

3. Sanayi ve Yatırım Hamleleri​

• Sanayi Bölgeleri: 2025 yılında ülkede faaliyet gösteren 9 sanayi parkı ve 4 sanayi bölgesindeki işletme sayısı arttı. Bu bölgelere yapılan toplam yatırım 6,9 milyar manatı aştı.
• Uluslararası Güven: Azerbaycan'ın dış borcunun GSYİH'ye oranı %6,5 seviyesine kadar düşerek dünyadaki en düşük oranlardan biri haline geldi. Stratejik döviz rezervleri ise tarihi rekor seviyelere yaklaşarak 82,5 milyar doları buldu.

4. Türkiye ile Ekonomik İlişkiler​

• Ticaret Hacmi: Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ikili ticaret hacmi, 2025'in ilk 7 ayında 4,1 milyar doları aştı. Türkiye'nin Azerbaycan'daki yatırımları 17 milyar dolara ulaşırken, Azerbaycan'ın Türkiye'deki yatırımları 21 milyar dolar seviyesine çıktı.

İran ekonomosi 2025 te büyük sıkıntılar yaşadı!

İran ekonomisi, 2025 yılının son çeyreği itibarıyla bölgesel gerilimlerin ve askeri hareketliliğin ardından oldukça zorlu ve istikrarsız bir dönemden geçiyor. 21 Aralık 2025 verileri ışığında İran ekonomisinin güncel tablosu şu şekildedir:

1. Para Birimi ve Enflasyon Şoku​

Savaş ve sonrasındaki belirsizlik süreci, İran Riyali (IRR) üzerinde devasa bir baskı oluşturdu.

• Döviz Kuru: Riyal, serbest piyasada tarihinin en düşük seviyelerini gördü. 2025 sonu itibarıyla 1 ABD Doları, serbest piyasada 950.000 - 1.000.000 Riyal bandını zorluyor.
• Hiperenflasyon Riski: Gıda ve enerji maliyetlerindeki artışla birlikte yıllık enflasyonun %60'ın üzerine çıktığı tahmin ediliyor. Özellikle ithal ürünlere erişim oldukça kısıtlı.

2. Petrol Üretimi ve İhracat Kapasitesi​

İran ekonomisinin can damarı olan enerji sektörü, çatışma sonrası altyapı hasarları ve sıkılaşan yaptırımlar nedeniyle darbe aldı.

• Üretim Kaybı: Bazı petrol terminalleri ve rafinelerindeki hasarlar nedeniyle günlük üretimde yaklaşık %20-25 oranında bir düşüş yaşandı.
• Yaptırımlar: ABD ve müttefiklerinin savaş sonrası uyguladığı yeni enerji ambargoları, İran'ın petrolünü pazarlamasını (özellikle Çin hattında) daha maliyetli ve gizli yollarla yapmasına neden oluyor.

3. GSYİH ve Büyüme Tahminleri​

• Ekonomik Daralma: IMF ve Dünya Bankası verilerine göre, İran ekonomisinin 2025 yılını -%3,5 ile -%5 arasında bir küçülme ile kapatması bekleniyor. Savaş öncesindeki ılımlı büyüme yerini sert bir durgunluğa bıraktı.
• Bütçe Açığı: Askeri harcamaların artması ve vergi gelirlerinin düşmesiyle merkezi bütçe açığı GSYİH'nin %8'ine ulaştı.

4. Sosyal ve Ticari Etkiler​

• İşsizlik: Sanayi tesislerindeki üretim aksamaları ve yabancı yatırımın tamamen kesilmesiyle işsizlik oranı %14'ün üzerine çıktı.
• Lojistik Sorunlar: Bölgedeki güvenlik riskleri nedeniyle Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat maliyetleri (sigorta primleri dahil) rekor kırdı, bu da dış ticareti doğrudan vurdu.

ABD de 2025 yılı ekonomik olarak nasıl geçti

2025 yılı, ABD ekonomisi için "yumuşak inişin (soft landing) tamamlandığı" ancak yeni küresel dengelerin ve siyasi değişimlerin ekonomiyi yeniden şekillendirdiği bir yıl olarak geçti.

22 Aralık 2025 itibarıyla, ABD ekonomisinin bir yıllık karnesini şu başlıklarla özetleyebiliriz:

1. Enflasyon ve Fed'in Zaferi​

2024 sonunda %3 seviyelerine takılan enflasyon, 2025'in ikinci yarısında nihayet Fed'in kutsal hedefi olan %2 seviyesine yaklaştı.

• Faiz İndirimleri: Fed, yıl boyunca temkinli adımlarla faiz indirimlerini sürdürdü. 2025 başında %5 bandında olan politika faizi, Aralık ayı itibarıyla %3.50 - %3.75 aralığına kadar çekildi.
• Sonuç: Bu durum, konut kredisi (mortgage) maliyetlerini düşürerek durma noktasına gelen Amerikan emlak piyasasını yılın son çeyreğinde yeniden hareketlendirdi.

2. İstihdam Pazarı ve Büyüme​

Korkulanın aksine ABD ekonomisi büyük bir resesyona girmedi ancak o eski "agresif büyüme" dönemi yerini daha yavaş bir tempoya bıraktı.

• GSYİH Büyümesi: 2025 yılı yaklaşık %1.8 - %2.1 civarında bir büyüme ile kapandı.
• İşsizlik: İşsizlik oranı %3.8'den %4.2 seviyesine hafif bir tırmanış gösterdi. Bu durum, ekonominin "soğuduğunun" ancak çökmediğinin bir kanıtı olarak görüldü.

3. Yapay Zeka (AI) ve Verimlilik Devrimi​

2025, yapay zekanın sadece bir "hype" (popüler balon) olmaktan çıkıp, ABD şirketlerinin bilançolarına doğrudan kâr olarak yansıdığı yıl oldu.

• S&P 500 ve Nasdaq: Teknoloji devleri (Nvidia, Microsoft, Apple), AI çiplerine ve yazılımlarına olan talebin devam etmesiyle borsayı yıl boyu yüksekte tuttu.
• Verimlilik: Birçok hizmet sektörü işinde AI kullanımı sayesinde maliyetler düştü, bu da şirket kâr marjlarını korudu.

4. Ticaret Savaşları ve Küresel Gerilimler​

Ekonomik veriler içeride iyi olsa da dış ticaret oldukça sancılıydı:

• Çin ile Gerginlik: Çin ile olan teknoloji ambargoları ve gümrük vergileri 2025'te daha da sertleşti. Bu durum, tedarik zincirlerinin Çin'den Hindistan ve Vietnam'a kayışını hızlandırdı (De-risking).
• Ortadoğu Etkisi: Bölgedeki çatışmalar enerji fiyatlarında zaman zaman (petrolün varil fiyatının 90-95 doları gördüğü dönemler) dalgalanmalara neden olsa da ABD'nin kendi kayaç gazı üretimi bu şoku yumuşattı.