Malatya Hekimhan İlçesi

HasanTürk

WT Moderatör
Mesajlar
8,238
Puanlar
18,223
Yaş
42
Konum
Adana
Yüzölçümü 1.844 kilometrekare, toplam nüfusu 23 bin 739 (2007 nüfus sayımı) ve Malatya’ya uzaklığı 85 kilometredir. 1656-1661 arası Köprülü Mehmet Paşa tarafından askeri amaçla kurulmuştur. Başta köy olarak Keban’a, daha sonra bucak olarak Akçadağ’a bağlanmış, 1915’te Malatya’nın ilçesi olmuştur. Demir ve krom madenleri bakımından zengindir. 140 rakımlı ilçenin doğusunda Arguvan, güney doğusunda Yazıhan ve Malatya, güneyinde Akçadağ, batısında Kuluncak, kuzeyinde Sivas'ın Kangal ilçesi bulunur.

Mısır’dan Malatya’ya sürgün edilen Emrullah isimli bir hekimin cezasını çekip İstanbul’a dönüşünde burada bulunan Taşhan’da bir süre konakladığı, bu süre zarfında hanın yıkılan yerlerini tamir ettirip üzerini ismini yazdırdığı ve bu yazıya izafeten buraya “Hekimin Hanı” dendiği, zamanla bu ifadenin Hekimhan haline dönüştüğü söylenmektedir.

Tipik karasal iklim hüküm sürer. Kuruçay ve Yağca Çayı ilçenin akarsularıdır. Dağlık ve engebeli bir coğrafi yapıya sahiptir. Dağların dik ve ormansız olması yağışlarda taşkın ve erozyona sebep olmaktadır. Tarım genellikle yüksek dağlar arasındaki dere yataklarında bulunan sınırlı arazilerde yapılmaktadır. Kurşunlu beldesi ve çevre köyler yüksek plato görünümünde olup, buralarda hububat ekimi yapılmaktadır. Hayvancılık da yapılmaktadır.

Hekimhan denilince akla ceviz gelmektedir. İlçe ve çevresinde yetiştirilen ceviz iriliği ve kalitesiyle alıcı buluyor. Bu meyve ilçenin yanı sıra Malatya Şire Pazarında bulunabiliyor; ayrıca başka illere satışı yapılıyor.
Sivas-Malatya kara ve demiryolu Hekimhan’dan geçmektedir.

Tarihi eser bakımından ilçeye adını veren Taşhan 1218 yılında Selçuklular döneminde Ebül Hasan El-Malatı tarafından yaptırılmıştır. Ayrıca Köprülü Mehmet Paşa Camii 1656-1661 yılları arasında adı anılan kişi tarafından yaptırılmıştır.

Taşhan, Köprülü Mehmet Paşa Camii, Güzelyurt, Ilıcak, Şıpşıpı, Yücekaya, Sürbelıan mesire yerleri, Han Camii ve Kaletepeler gezilip görülecek yerlerin başında yer alır.

Bağlı belde ve köyler şunlardır:
Akpınar, Aksütlü, Aşağıkirmanlı, Aşağısazlıca, Ballıkaya, Başkavak, Beykent, Boğazgören, Çanakpınar, Gülhali, Dereköy, Deveci, Dumlu, Dursunlu, Güvenç, Güzelyurt, Hacılar, Haydaroğlu, Iğdır, Işıklı, Karaçayır, Karaköşek, Kavacık, Kocaözü, Koşar Kozdere, Mollaibrahim, Salıcık, Sarıkız, Uğurlu, Yağca, Yayladan, Yeşilpınar, Yukarıkirmanlı, Hasançelebi, Akmağara, Bahçedamı, Başak, Başkınlık, Çimenlik, Davulgu, Dereyurt, Dikili, Karapınar, Karslılar, KaraIılar, Köylüköyü, Sazlıca, Taşoluk, Yeşilkale, Kurşunlu, Cecimli, Çelikli, Delihasanyurdu, Dikenli, Ebeçek, Gelengeç, Güçlü, Kızılyatak, Söğüt, Yeşilköy, Yukarıselimli, Saraylı ve Güzelyayla.
 
Malatya'nın kuzeyinde yer alan Hekimhan, hem tarihi ipek yolu üzerindeki konumuyla hem de sahip olduğu zengin maden yataklarıyla bölgenin en stratejik ilçelerinden biridir.


İsminin Hikayesi: "Hekim'in Hanı"​

İlçenin ismi, 13. yüzyılda Selçuklular döneminde bölgeye yerleşen ve burada bir han yaptıran Ebul-Hasan el-Şemsi el-Hekim (Doktor Ebul-Hasan) adlı bir bilginden gelir. Bu zatın yaptırdığı ünlü Taşhan, ilçenin hem ismine hem de tarihine yön vermiştir.

Tarihi Yapılar

  • Taşhan (Köprülü Mehmet Paşa Hanı): Selçuklu döneminde yapılan ancak Osmanlı döneminde Köprülü Mehmet Paşa tarafından onarılan bu devasa yapı, ilçenin kalbidir. Üç farklı dilde (Arapça, Süryanice ve Ermenice) yazılmış kitabesiyle dünyada nadir rastlanan bir kültürel hoşgörü örneğidir.
  • Hekimhan Kalesi ve Camii: Selçuklu ve Osmanlı mimarisinin izlerini taşıyan yapılar, ilçenin köklü geçmişini bugüne taşır.

Ekonomi: "Türkiye'nin Demir Deposu"

Hekimhan denince akla gelen en önemli şey madenciliktir.
  • Demir Yatakları: Türkiye'nin en büyük demir cevheri yatakları bu ilçededir (Hasançelebi bölgesi). Bu madenler, Türkiye'nin demir-çelik ihtiyacının karşılanmasında hayati bir rol oynar.
  • Ceviz ve Kayısı: Her ne kadar maden şehri olsa da, Hekimhan'ın cevizi meşhurdur. Ayrıca Malatya'nın genelinde olduğu gibi kaliteli kayısı üretimi de yapılır.

Kültürel Kimlik ve Yerleşim

  • Geleneksel Yapı: Hekimhan, kültürel açıdan çok zengin bir yapıya sahiptir. Ozanlık geleneği ve halk müziği bölgede oldukça güçlüdür.
  • Hasançelebi ve Güzelyurt: İlçenin en bilinen mahalleleri (eskiden kasaba) olan bu yerler, kendilerine has mutfakları ve kültürel etkinlikleriyle tanınır.
  • Girmana Kanyonu: Son yıllarda turizme kazandırılan bu doğa harikası, yürüyüş yolları ve muazzam manzarasıyla doğaseverlerin yeni gözdesidir.

Hekimhan Mutfağı​

Malatya mutfağının genel özelliklerini taşımakla birlikte, Hekimhan'a özgü bazı lezzetler öne çıkar:
  • Hekimhan Cevizli Ekmeği: Bölgenin kaliteli cevizleriyle yapılan meşhur bir hamur işidir.
  • İçli Köfte ve Analı Kızlı: Malatya usulü bulgur ağırlıklı yemekler burada da baş tacıdır.
 
Geri
Üst