Bulgaristan her zamanki gibi yolsuzluk iddialarıyla çalkalanıyor. Bulemu Konsorsiyumu Alstom Coradia Stream ile ihaleyi kazanmıştı.
Bulgaristan’da 35 Elektrikli Tren İhalesinde Skandal: 240 Milyon Levalık Fark ve Cevapsız Sorular
Bulgaristan Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı’nın 35 adet tek katlı elektrikli tren alımı için açtığı dev ihale, yargı kararlarının ardından tamamen el değiştirdi. Ancak yenilenen değerlendirme süreci ve 240 milyon levayı (yaklaşık 123 milyon euro) aşan devasa fiyat farkı, kamu kaynaklarının kullanımı konusunda büyük şüpheleri beraberinde getiriyor.
Kamu İhaleleri İzleme Merkezi (CPOP) tarafından hazırlanan kapsamlı rapor, Ulaştırma Bakanlığı'nın yürüttüğü 35 adet tren alımı, 15 yıllık bakım ve personel eğitimi sözleşmesindeki belirsizlikleri ve usulsüzlükleri gözler önüne serdi.
Mahkeme Kararıyla İptal Edildi
Süreç, Nisan 2024'teki açık ihalenin iptal edilip doğrudan pazarlık usulüne dönüştürülmesiyle başladı. Haziran 2024'te Stadler Polska, PESA Bydgoszcz, "Bulemu" Konsorsiyumu ve Škoda ile masaya oturuldu. İhaleyi ilk olarak
Stadler Polska kazandı. Ancak Yüksek İdare Mahkemesi (VAS), 17 Aralık 2024 tarihli kararıyla (No: 13684) bu kararı iptal etti. Mahkeme, ihale komisyonunun firmaların 28 aylık azami sürede trenleri teslim edip tescil ettirebilme kapasitesini gerçek anlamda incelemediğini, sadece kağıt üstündeki beyanlarla yetindiğini hükme bağladı.
Sıralama Baştan Aşağı Değişti, Fiyat Uçtu
Mahkeme kararının ardından komisyon Mart 2025'te dosyayı yeniden inceledi. 6 Mart 2025 tarihli yeni rapora göre tablo tamamen tersine döndü:
- İlk değerlendirmede 89,41 puanla birinci olan Stadler ve 77,03 puanlı PESA elendi.
- İlk değerlendirmede 73,20 puanla üçüncü (sonuncu) sırada yer alan Bulemu Konsorsiyumu, puanını 95,01'e çıkararak ihalenin yeni kazananı ilan edildi.
- Dönemin Ulaştırma Bakanı Grozdan Karadzhov kararı onayladı ve 25 Nisan 2025 tarihinde "Bulemu" ile nihai sözleşme imzalandı.
Ancak bu değişim devasa bir mali yükü de beraberinde getirdi. Stadler’in 35 tren için teklif ettiği teslimat fiyatı
642,5 milyon leva (KDV hariç) iken, kazanan Bulemu’nun teklifi
883 milyon leva (KDV hariç) oldu. Aradaki
240,5 milyon levalık (yaklaşık 123 milyon euro) devasa fiyat farkı, kamuoyunda "daha ucuz ve yetkin teklifler elenirken devlet neden bu kadar yüksek bir bedel ödemek zorunda bırakıldı?" sorusunu gündeme getirdi.
Eski Görüşme Tutanaklarındaki Dikkat Çeken Detaylar
İhale tutanakları incelediğinde, elenen ve kazanan firmalara dair çarpıcı detaylar göze çarpıyor:
- PESA: Şartnamedeki kapı sayısı şartını sağlayamadığı için teslimat fiyatında %5 indirim teklif etti ancak bu talep reddedildi. Ayrıca firmanın başta 48-50 ay olarak açıkladığı teslimat süresini sonradan aniden 26-28 aya düşürmesi inandırıcı bulunmadı.
- Škoda: Azami sınır 28 ay olmasına rağmen 28-35 aylık teslimat süresinde ısrar ettiği için elendi.
- Bulemu: Tutanaklarda, trenlerin tescil süreçlerinin son aşamada olduğunu ve ilk treni Eylül 2024'te dahi teslim edebileceğini iddia etti. Ancak mahkeme süreci nedeniyle sözleşme Nisan 2025'te imzalanabildi. Firmanın Haziran 2024'te sunduğu bu "erken teslimat ve tescil hazır" beyanının ne kadar gerçeği yansıttığı ise belirsizliğini koruyor.
Ticari Sır Perdesi ve AB Fonu Riski
Kamu İhaleleri İzleme Merkezi, Mart 2025 tarihli değerlendirme raporunda birçok teknik detayın ve kararın dayandırıldığı belgelerin
"Ticari Sır" (ZOP m.102) gerekçesiyle karartıldığına dikkat çekiyor. Bulemu'nun puanının nasıl 22 puan birden arttığı ve teknik yeterliliğin hangi somut kanıtlarla doğrulandığı kamuoyu tarafından şeffaf bir şekilde incelenemiyor.
Ayrıca Yüksek İdare Mahkemesi, AB Ulusal İyileşme ve Dayanıklılık Planı (NPVR) kapsamında finanse edilen bu tür projelerde, ihale kurallarının ihlal edilmesi durumunda Bulgaristan'ın
mali düzeltme (fon kesintisi) cezalarıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.
Devlet Yanıt Vermek Zorunda
Kamu kaynaklarının şeffaf kullanımı açısından, sözleşmenin imzalanmış olması sürecin bittiği anlamına gelmiyor. Kamuoyu ve denetim organları şu soruların yanıtını bekliyor:
- Kazanan konsorsiyumun taahhüt ettiği teknik ve hukuki tescil süreleri sahada gerçekten uygulanabiliyor mu?
- Şeffaflığı engelleyen "ticari sır" karartmaları arkasında ne tür teknik kabuller yapıldı?
- Olası gecikmelerde gecikme cezaları (cezai şartlar) eksiksiz uygulanacak mı, yoksa AB fonlarının kaybı riskiyle Bulgaristan bütçesi mi karşı karşıya kalacak?
Soru sormaktan, güncel sefer deneyimlerinizi aktarmaktan veya hatta dair son haberleri paylaşmaktan çekinmeyin!