Merhaba. Ben Yıldırım ilçesinde yaşayan ve toplu taşımayı aktif kullanan, aynı zamanda bir yolcudan daha fazlası olarak toplu taşımaya ilgi duyan bir vatandaşım. Ancak maalesef hem toplu taşıma ücret politikası hem de işletimden dolayı çoğu insan toplu taşıma yerine bireysel araçlara yönelmektedir. Bu da toplu taşıma işletiminin artan maliyetini karşılamak için toplu taşıma ücretlerine yapılan zamların çözüm olmadığını ortaya koymaktadır.
Ücret politikası ve maliyet ekseninde gözlemlerime göre en büyük iki sorun şehir içinde 7 adeti bulan tarife çeşitliliği ve çoğu hatta uygulanan mikrobüs sistemi. Tarife çeşitliliği kısa hat ile uzun hattın aynı ücret olmasının adil olmadığı gerekçesiyle uygulanmış olsa bile farklı tarifelere sahip hatların ortak güzergahlarındaki yolcuların hat seçiciliğinde bulunmasına, haliyle yolcu dağılımının homojen olmayıp belirli hatlarda yığılmaya, belirli hatlarda yolcu azlığına sebep olmaktadır. Mikrobüs sistemi ise zaten hatalı planlamalardan dolayı işletim maliyetini arttırmış bir uygulama iken birçok hatta yolcuların hattı kullanmaktan imtina etmesine, bu sebeple de genel/toplam mali durumu etkilemiş bir sistemdir.
En ucuz şehir içi tarifenin 37.50, en pahalı şehir içi tarifenin (köy ve ilçe hatları hariç) 75 TL olduğu bu tarifede tek ücret politikasında her şehir içi hattın 45 TL olması faydalı bir çözüm olacaktır. Bunun dışında aylık abonman kart uygulamalarında revizyon, aktarma indirimi/ücretsiz aktarma uygulamalarında revizyon da toplu taşımaya teşviki arttıracak ayrıca çözümlerdir. Sürümden kazanma mantığıyla aynı yüklenici içindeki hatlarda ücretsiz aktarma yahut aktarma indirimi uygulandığı takdirde indirim tutarının Burulaş tarafından karşılanması yerine yüklenicinin üstlenmesi de bir çözümdür. Ancak bunun için öncelikle Bursa Özel Halk Otobüsçüleri Odası bünyesindeki hatlarda otobüsten otobüse aktarma indirimi uygulamasının başlaması gerekmektedir. Tek ücret politikası Burulaş veya Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından uygun bulunmazsa en azından aktarma indiriminin kademeli olması faydalı olacaktır. 43.75 TL'lik hatta da 75 TL'lik hatta da 21.50 TL'lik aktarma indirimi adil değildir.
Mikrobüs sistemi, yüklenicilerin sisteme yeni araç kazandırması sürecinde Burulaş'ın araç boyutuna, tipine ve sayısına doğrudan müdahalesi ile ilgili de şunları söylemek isterim;
Öncelik 2018/275 ve 2022/256 sayılı UKOME kararları doğrultusunda mikrobüs tipi araçlarla faaliyet gösteren Özel Halk Otobüsleri ve minibüsçülerin asgari 8 metrelik araçlarla (hatta çoğu bölgede 12 metrelik araçlarla) faaliyetini sürdürmesi elzemdir. Zira sosyal medyada, şikayet platformlarında ve tarafınıza vatandaşların ulaştırdığı şikayetlerde açıkça görüldüğü gibi mikrobüs sistemi birçok hatta yolcu mağduriyetine sebep olmaktadır. Hatta görülmeyen bir gerçek, mikrobüs sistemi çoğu zaman şoförleri de mağdur etmektedir. Yolcu talebini karşılayabilmek için aşırı sık düzenlenen seferler, çoğu hattın ring olması, trafik vb. durumlardan çoğu zaman şoförlerin molasız saatlerce çalışması, hatta bu sebeple şoförlerin tuvalet, yemek gibi ihtiyaçlarını karşılayamaması sorunları yaşanmaktadır. Bu stres haliyle yolcuya ve işletime de yansımaktadır. Burulaş döneminde 6-8 otobüs ile işletilen 35G hattının Görükle minibüsçüleri tarafından 25-30 minibüsle işletilmesi en büyük örneklerden biridir. Mikrobüs sistemiyle ilgili planlarda yalnızca hatların sefer sıklığına bakılıp "seferler arttırıldı" gibi taraflı bir yaklaşımın yanında bunlar da göz önünde bulundurulmalıdır. 15 dakikada bir 12 metre otobüsün çalıştığı hatta 3 dakikada bir minibüs çalıştığı durumda yolcunun dolu geçen minibüslerde yer bulma çalışması, art arda geçen minibüslerden belki de en son gelende yer bulabilmesi bu hattın sefer sıklığının arttırılmış olmasını anlamsız kılmaktadır. İşin başka bir boyutu, bu sistem maliyetleri de ciddi şekilde arttırmaktadır.
Bunun dışında Özel Halk Otobüsleri ve minibüsçüler haricindeki sözleşmeli alt yüklenicilerde de yüklenicilerin araç değişimi veya araç sayısı artışında da bildiğimiz kadarıyla Burulaş'ın ciddi müdahaleleri bulunmaktadır. Bildiğimiz bir örnek, doğu grubu özel halk otobüslerinin 19B hattının yoğunluğunu karşılayabilmek için filosuna dahil etmek istediği 12 metrelik otobüslerin hatta çıkamaması. Bunun gibi bildiğimiz başka örnekler ve belki de bilmediğimiz ne örnekler vardır. Burada Burulaş'a düşen büyük araç işletmek isteyen yükleniciye ve araç sayısını arttırmak isteyen (tabii bu artışı mikrobüslerle değil otobüslerle yapmak isteyen) yüklenicilere kolaylık sağlamasıdır. Bu iyileştirici politikalar hem Burulaş'ın hem yüklenicilerin mali durumlarını iyileştirecektir çünkü Bursa 3.5 milyona yakın nüfusuyla Türkiye'nin 4. büyük şehri ve doğru politikalarla şehir içinde toplu taşımaya her zaman talep bulunur.