Erzurum Karayazı İlçesi

Erzurum iline 120, Ağrı iline 100 km uzaklıktadır. Komşuları Karaçoban ve Tekman'a göre daha çok gelişme göstermektedir. İlçe merkezi 2350 rakımlı bir düzlük üzerine kurulmuştur. Köyceğiz göleti mesire alanıdır. Yükselen Otel ve Restoran en önemli konaklama merkezidir. İlçe kırsal gelişim sağlamaktadır. Tarımda gelişmiştir.

Erzurum'un güneydoğusunda yer alan Karayazı, il merkezine yaklaşık 120 kilometre mesafede bulunan, yüksek rakımı ve sert iklimiyle bilinen bir ilçedir. Doğu Anadolu Bölgesi'nin tipik yayla yerleşimlerinden biri olan Karayazı, tarihi ve coğrafi yapısıyla kendine has özellikler taşır.

Coğrafi Yapı ve İklim​

• Yüksek Rakım: Karayazı, Türkiye'nin en yüksek rakımlı yerleşim yerlerinden biridir (ortalama 2.450 metre). Bu yükseklik, ilçenin "Erzurum'un çatısı" gibi anılmasına neden olur.
• Sert Kışlar: İklimi oldukça serttir. Kar yağışı yılın büyük bir bölümünde etkili olur ve kış mevsimi oldukça uzun sürer. Yazları ise serin ve yağışlı bir yayla havası hakimdir.
• Bitki Örtüsü: Yüksek rakım nedeniyle ağaç popülasyonu azdır; genel bitki örtüsünü geniş meralar ve alpin çayırlar oluşturur.

Tarihsel Arka Plan​

Karayazı ve çevresi, tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır.

• Eski Yerleşimler: Bölgede Urartular, Medler, Persler, Romalılar ve Bizanslıların izlerine rastlanır. 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi sonrası Türk hâkimiyetine girmiştir.
• Cunni Mağarası: İlçenin en önemli tarihi kalıntılarından biridir. Söylemez Ana köyü yakınlarında bulunan bu mağarada, tarih öncesi devirlere ait olduğu düşünülen duvar yazıları ve figürler bulunmaktadır.

Ekonomi ve Sosyal Yaşam​

İlçenin ekonomisi temel olarak iki ana sütuna dayanır:

• Hayvancılık: Geniş mera ve yaylalara sahip olması nedeniyle büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık en temel geçim kaynağıdır. Özellikle yaz aylarında çevre illerden gelen göçerler bölgedeki yaylaları kullanır.
• Tarım: İklim şartları nedeniyle tarım sınırlıdır; genellikle arpa, buğday ve yem bitkileri ekimi yapılır.
• Bal Üretimi: Yaylalarındaki zengin çiçek çeşitliliği, Karayazı'yı kaliteli süzme ve petek bal üretimi için uygun bir nokta haline getirmiştir.

Kültür ve Gezilecek Yerler​

• Söylemez Ana Türbesi: Bölge halkı tarafından kutsal kabul edilen ve her yıl ziyaret edilen önemli bir inanç merkezidir.
• Yayla Turizmi: Doğal yapısı bozulmamış yaylaları, trekking ve doğa fotoğrafçılığı için büyük potansiyel taşır.
• Yöresel Mutfak: Erzurum mutfağının genel özelliklerini taşımakla birlikte, hayvancılığın etkisiyle taze et yemekleri, tulum peyniri ve yayla tereyağı meşhurdur.

Nüfus ve İdari Yapı​

Karayazı, Erzurum'un geniş yüzölçümlü ilçelerinden biridir. Nüfusun büyük çoğunluğu köylerde yaşamakta ve geleneksel yayla kültürünü sürdürmektedir. İlçe merkezi, çevre köyler için temel bir ticaret ve hizmet noktası konumundadır.