Erzurum Pazaryolu İlçesi

Pazaryolu çevresi ile çoruh boyları 430 yılından önce Bizanslıların eline geçmiş olup, 662 de Emevi Hükümdarı I. Muaviye Erzurum’ u fethederek Bayburt İspir ve Pazaryolu’nu Emevi hükümdarlığı sınırları İçerisine almıştır. 949 yılında Bizanslı’ ların Erzurum’ u alarak, buradaki 300 yılllık islâm Emirliği’ne son vermeleriyle, Pazaryolu ve çevresi de Bizanslı hakimiyetine girmiş ve bölgede yeniden Ortodoks- Hıristiyanlık yerleşmiştir. Türlerin Anadolu’ da fethettikleri ve yerleştikleri ilk yerleşim yerlerinden biri olan Pazaryolu ve çevresi, Selçuklu ordusunun 1048 zaferi ile Türklerin eline geçmiştir. Osmanlı döneminde ise Yavuz Sultan SELİM’ in 1514 çaldıran zaferi dönüşünde fethedilerek Osmanlı topraklarına katılmıştır. 7 Kasım 1917’ deki Bolşevik İhtilali’ nden sonra çözülmeye başlayan Rus cephelerine yerleşen Ermeniler, bölgede kanlı çatışmaların yaşanmasına neden olmuşlardır. Yöre, 25 Şubat 1918’ de Milli Kurtuluşunu gerçekleştirmiş ve Türk idaresine kavuşmuştur.

Erzurum’un kuzeybatı ucunda, Karadeniz Bölgesi ile Doğu Anadolu’nun kesişme noktasında yer alan Pazaryolu, bölgenin en huzurlu ve doğasıyla büyüleyen ilçelerinden biridir. Erzurum şehir merkezine yaklaşık 125 kilometre uzaklıkta, Çoruh Nehri'nin kıyısında konumlanmıştır.

---

Coğrafi Yapı ve Doğal Güzellikler​

Pazaryolu, klasik Erzurum düzlüklerinin aksine, Karadeniz ikliminin etkilerinin görüldüğü oldukça engebeli ve yeşil bir araziye sahiptir.

• Çoruh Nehri: Dünyanın en hızlı akan nehirlerinden biri olan Çoruh, ilçenin içinden geçer. Bu durum ilçeye hem hayat verir hem de rafting gibi su sporları için büyük bir potansiyel sunar.
• İklim Geçişi: Erzurum’un dondurucu soğuklarına kıyasla burası biraz daha ılımandır. Vadinin içinde yer alması, burada meyve ve sebze yetiştiriciliğine imkan tanır.

Ekonomi ve Yerel Lezzetler​

İlçenin geçimi büyük oranda tarım ve hayvancılığa dayanır, ancak Pazaryolu denilince akla gelen bazı spesifik ürünler vardır:

• Pazaryolu Balı: Bölgenin yüksek rakımlı yaylalarındaki endemik çiçeklerden elde edilen karakovan balı oldukça meşhurdur.
• İspir Fasulyesi ile Yarışan Lezzetler: Komşu ilçe İspir gibi Pazaryolu da çok kaliteli kuru fasulye üretimi yapar. Ayrıca vadide yetişen dutlardan yapılan pekmez ve köme (cevizli sucuk) kış aylarının vazgeçilmezidir.
• Ceviz Üretimi: Bölgede ceviz ağaçları oldukça yaygındır ve yerel ekonomiye önemli katkı sağlar.

Sosyal Yapı ve "Gurbet" Kültürü​

Pazaryolu, Türkiye'de dışarıya en çok göç veren ancak bağlarını hiç koparmayan ilçelerden biridir.

• Eğitim ve Bürokrasi: Pazaryolu halkı eğitime verdiği önemle bilinir. İstanbul ve Ankara gibi büyükşehirlerde yaşayan çok sayıda iş insanı ve bürokrat aslen Pazaryoluludur.
• Yaz Hareketliliği: Kışın nüfusu oldukça azalan ilçe, yaz aylarında gurbetçilerin gelmesiyle büyük bir canlılık kazanır. Yayla şenlikleri ve aile buluşmaları bu dönemde zirve yapar.

Gezilecek Yerler ve Tarih​

Pazaryolu, sakinliği ve doğayı sevenler için tam bir dinlenme noktasıdır:

• Çoruh Vadisi: Nehir boyunca yapılan yürüyüşler ve kamp aktiviteleri için idealdir.
• Tarihi Camiler ve Köyler: İlçedeki köylerde Selçuklu ve Osmanlı mimarisinden izler taşıyan taş evler ve tarihi mahalle camileri görülebilir.
• Karagöl: Yüksek kesimlerde bulunan bu buzul gölü, doğa tutkunları için keşfedilmeyi bekleyen bir cevherdir.