Gümüşhane Köse İlçesi

Cumhuriyet Dönemi'nde Gümüşhane'nin il yapılmasının (1924) ardından Kelkit Kazası'na bağlı bir bucak merkezi haline getirilmiştir. Köse, 1954 yılında belediye, 3392 sayılı kanunla da 19.06.1987 tarihinde ilçe olmuştur. Salyazı Beldesi ve köylerin kuruluşları konusunda da kesin bilgilerin bulunmamasına rağmen, Türk kültürünün dışında daha önce yaşamış olan milletlere ait iz ve eserlere rastlamak mümkündür.

Köse, Gümüşhane il merkezinin Güneyinde olup, 39-40. boylamlar ile 40¬41. enlemler arasında yer alan Kelkit Çayı Vadisi'nde kurulmuştur. Kuzeyde Gümüşhane il merkezi, Doğuda Bayburt il merkezi, Batıda Kelkit ve Güneyde Bayburt ili ve Kelkit ilçesi yer almaktadır. Deniz seviyesine göre ortalama yüksekliği 1.650 m civarında olup, yüzölçümü 500 km2'dir.

Köse, iklim olarak Doğu Karadeniz ile Doğu Anadolu Bölgesi arasında bir iklim geçişi teşkil eder. Yazlar kurak, kış ve bahar ayları yağışlı geçer. İlçenin ekonomisinde büyük yeri tarım ve hayvancılık almaktadır. Bunun yanı sıra nakliyecilik ve yolcu taşımacılığı, ticaret ve madencilikte belli ölçülerde yapılmaktadır.

Gümüşhane'nin güneyinde yer alan Köse, Kelkit Havzası içerisinde bulunan, tarım ve hayvancılığa dayalı ekonomisiyle bilinen sakin ve şirin bir ilçedir. İl merkezine yaklaşık 45 kilometre uzaklıkta olup, Gümüşhane-Erzincan karayolu üzerinde stratejik bir noktada konumlanmıştır.

---

Coğrafi Yapı ve Konum​

Köse, yaklaşık 1550 metre rakımıyla yüksek bir platoda yer alır.

• İklim: Karadeniz ve İç Anadolu iklimi arasında bir geçiş tipi görülür. Kışları oldukça sert ve karlı, yazları ise serin ve kuraktır.
• Komşuları: Batıda Kelkit, kuzeyde Gümüşhane merkez, doğuda Bayburt ve güneyde Erzincan ile çevrilidir.

Tarihsel Arka Plan​

Köse'nin tarihi oldukça eskiye dayanmaktadır. Bölgede yapılan araştırmalar, Hititlerden başlayarak Urartu, Pers, Roma, Bizans ve Selçuklu hakimiyetine dair izler sunar.

• Köse Dağı: İlçe ismini bölgedeki Köse Dağı'ndan almaktadır. Osmanlı döneminde bir nahiye merkezi olan Köse, 1954 yılında ilçe statüsüne kavuşmuştur.

Ekonomi ve Tarım: Köse Fasulyesi​

İlçenin en büyük geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır.

• Köse Şeker Fasulyesi: İlçenin en meşhur ürünüdür. Toprak yapısı ve iklimi sayesinde burada yetişen fasulyeler, çabuk pişmesi ve lezzetiyle Türkiye çapında ün kazanmıştır.
• Hayvancılık: Geniş meraları sayesinde büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık yaygındır. Ayrıca son yıllarda arıcılık faaliyetlerinde de artış gözlenmektedir.

Köse Barajı ve Havaalanı Projesi​

• Köse Barajı: Sulama amaçlı inşa edilen bu baraj, ilçedeki tarım arazilerinin verimliliğini artırmada kritik bir role sahiptir. Çevresi aynı zamanda yerel halk için bir mesire alanıdır.
• Gümüşhane-Bayburt Havalimanı (Salyazı): Köse sınırları içerisinde yer alan Salyazı bölgesinde yapımı devam eden bu havalimanı, tamamlandığında ilçeyi bölgenin ulaşım merkezlerinden biri haline getirecektir.

Gezilecek Yerler ve Kültür​

• Kırklar Mağarası: İlçeye bağlı Salyazı köyü yakınlarında bulunan bu mağara, doğal oluşumuyla dikkat çeker.
• Yaylalar: Yaz aylarında serin havasıyla Köse Yaylaları, doğa severler ve hayvancılıkla uğraşanlar için önemli noktalardır.
• Gastronomi: Köse'nin yöresel mutfağında gümüşhane ketesi, kuşburnu pekmezi ve tabii ki tescilli şeker fasulyesi başroldedir.