Türkiye’nin Irak sınırında, "sıfır noktasında" yer alan
Çukurca, dik sarp dağları, derin vadileri ve kendine has mimarisiyle Hakkâri’nin en karakteristik ilçelerinden biridir. Eski adı
"Çal" olan ilçe, coğrafi yapısının bir çukuru andırması nedeniyle bu ismi almıştır.
Tarihi Doku ve Kale Evleri
Çukurca, Urartulara kadar uzanan köklü bir geçmişe sahiptir:
- Tarihi Taş Evler (Kale Evleri): İlçe merkezinde, kalenin yamaçlarına yaslanmış yaklaşık 400 yıllık çok katlı taş evler bulunur. Bu evler, son yıllarda yürütülen restorasyon projeleriyle butik otellere, kütüphanelere ve kafelere dönüştürülerek turizme kazandırılmaktadır.
- Emir Şaban Camii ve Medresesi: 16. yüzyıl Osmanlı mimarisinin güzel örneklerinden biridir. İlçenin tarihi ve dini kimliğinin önemli bir parçasıdır.
"Zap" Markası ve Tarım
Çukurca, Hakkâri’nin geneline göre daha yumuşak bir iklime (mikroklima) sahiptir. Bu sayede bölgede normalde yetişmeyen ürünler yetişir:
- Tahin ve Susam: 400 yıllık su değirmenlerinde öğütülen susamlardan elde edilen Çukurca Tahini, ünü yurt dışına taşan en meşhur üründür.
- Organik Ürünler: "Zap" markası altında pirinç, buğday, mısır, maş fasulyesi, incir, dut ve çeşitli meyveler Türkiye genelinde satışa sunulmaktadır.
- Meyve Bahçeleri: İlçede nar ve incir gibi sıcak iklim meyveleri dahi yetiştirilebilmektedir.
Doğal Güzellikler ve Zap Vadisi
- Zap Suyu ve Vadisi: Türkiye’nin en hızlı akan nehirlerinden biri olan Zap Suyu, ilçenin içinden geçer. Vadi, heybetli dağ manzaraları ve rafting gibi su sporlarına uygun yapısıyla dikkat çeker.
- Güzeldere Şelalesi ve Yaylalar: İlçenin yüksek kesimlerinde yer alan şelaleler ve Derecik gibi yaylalar, doğa yürüyüşü ve fotoğrafçılık için eşsiz mekanlardır.
Coğrafi ve Sosyal Yapı
- Konum: Kuzeyde Hakkâri merkez, doğuda Yüksekova ve güneyde Irak ile komşudur. Rakımı yaklaşık 1285 metredir.
- İklim: Dağlarla çevrili olmasına rağmen kışları nispeten ılıman, yazları ise sıcak ve kurak geçer. Baharın erken geldiği yerlerden biridir.
Çukurca Foto Maratonu
İlçede huzur ortamının sağlanmasıyla birlikte her yıl düzenlenen
"Foto Maraton" etkinlikleri, Türkiye’nin dört bir yanından fotoğrafçıları ve doğa tutkunlarını bölgeye çekerek ilçenin tanıtımına büyük katkı sağlamaktadır.
Özetle Çukurca: Binlerce yıllık tarihini taş evlerinde, bereketini ise asırlık su değirmenlerinde yaşatan; sarp dağların arasında gizlenmiş bir vaha gibidir.
