Kazakistan 🇰🇿

Ali🇹🇷

Ali🇹🇷

WT Moderatör
Mesajlar
3,128
Puanlar
6,961
Yaş
40
Konum
Adana
Kazakistan, Orta Asya’da yer alan büyük bir ülke.

Doğuda Çin, batıda ise Hazar Denizi ile komşu olan Kazakistan, kuzeyde Rusya, güneyde Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan ile sınır.

Yüz ölçümü bakımından dünyanın en büyük toprak parçasına sahip ülkelerinden biri olan Kazakistan, zengin doğal kaynakları, geniş bozkırları ve tarihi İpek Yolu üzerindeki stratejik konumuyla dikkat çekiyor.

Ülkenin başkenti Astana, modern mimarisi ve altyapısıyla öne çıkarken, Almatı, ekonomik ve kültürel merkez olarak önemli bir rol oynuyor.
 
Kazakistan ekonomisi, özellikle enerji sektörü dışındaki alanlarda yakaladığı büyüme ivmesi ve makroekonomik istikrar çabalarıyla dikkat çekiyor. Orta Asya'nın en büyük ekonomisi olan ülke, ham madde ihracatına dayalı yapısını çeşitlendirme yolunda önemli adımlar atıyor.

Temel Makroekonomik Göstergeler​

Kazakistan ekonomisi, 2025 yılının ilk 9 ayında %6,3 büyüyerek 2011 yılından bu yana en güçlü performansını sergiledi.

  • GSYİH (Nominal): Yaklaşık 300-301 milyar $ (Dünyanın en büyük 49. veya 50. ekonomisi).
  • Kişi Başına GSYİH: Yaklaşık 14.723 $ (2024'e göre %1,8 artış).
  • Enflasyon: Kasım 2025 itibarıyla yıllık %12,4 (Ağustos'taki %12,9 seviyelerinden kademeli bir düşüş trendinde).
  • İşsizlik Oranı: %4,6 seviyesinde sabitlendi.
Hükümet, halkın alım gücünü korumak için sosyal ödemelerde ve asgari ücretlerde güncellemeler yaptı:
  • Asgari Ücret: 2025 yılında 85.000 Tenge (Yaklaşık 175-180 $) olarak uygulanıyor. 2026 yılında bu miktarın 100.500 Tenge seviyesine çıkması öngörülüyor.
  • Ortalama Aylık Maaş: 2025'in ikinci yarısı itibarıyla ortalama ücret 429.368 Tenge (yaklaşık 880 $) seviyesindedir. İmalat sektöründe bu rakam 535.000 Tenge'yi aşmaktadır.
  • Emekli Maaşı: 1 Ocak 2025'ten itibaren emekli maaşlarına %8,5 oranında zam yapıldı.
Ekonominin lokomotifi petrol olsa da, 2025 yılında diğer sektörler rekor kırdı:
  • İnşaat: %14,9 ile en yüksek büyümeyi gösteren sektör oldu.
  • Sanayi ve Tarım: Sanayi üretimi %7,3, tarım sektörü ise %4 büyüme kaydetti.
  • Yabancı Yatırım: 2025'in ilk çeyreğinde 6,6 milyar $ doğrudan yabancı yatırım çekildi. Kasım ayında düzenlenen forumda ise 7,5 milyar $ değerinde yeni yatırım anlaşması imzalandı.
Kazakistan bir ham madde ihracatçısı olma özelliğini koruyor:
  • İhracat: Yaklaşık 82 milyar $. İhracatın yarısından fazlasını petrol ve petrol ürünleri oluşturuyor. Uranyum, bakır ve demir diğer önemli kalemler.
  • Ana Ortaklar: En büyük ticaret ortakları sırasıyla İtalya (%18), Çin (%12), Rusya (%10), Hollanda ve Fransa'dır.
 
Son düzenleme:
Kazakistan’ın din ve dil yapısı

Dil Yapısı​

Kazakistan'da dil meselesi, hem anayasal hem de toplumsal olarak iki ana eksende yürür:

  • Kazakça (Devlet Dili): Anayasa'ya göre ülkenin tek devlet dilidir. Kamu yönetimi, eğitim ve orduda ana dildir. 2025 yılı itibarıyla devlet dairelerinde yazışmaların neredeyse tamamı Kazakça yapılmaktadır.
  • Rusça (Resmi Dil): Rusça, devlet dili değildir ancak "resmi dil" statüsündedir ve anayasaya göre devlet kurumlarında Kazakça ile eşit düzeyde kullanılabilir. Toplumda "etnikler arası iletişim dili" olarak kabul edilir. Ticarette ve günlük şehir hayatında hâlâ çok yaygındır.
  • Latin Alfabesine Geçiş: Kazakistan, Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçiş sürecindedir. 2025 yılına gelindiğinde, okul kitaplarından sokak tabelalarına kadar kademeli bir değişim gerçekleşmiş, yeni nesil Latin tabanlı Kazak alfabesini öğrenerek yetişmeye başlamıştır.
  • Üç Dillilik Politikası: Devlet, gençlerin Kazakça (milli kimlik), Rusça (bölgesel iletişim) ve İngilizce (küresel entegrasyon) konuşmasını teşvik eden bir eğitim politikasını desteklemektedir.

Din Yapısı​

Kazakistan, anayasal olarak laik bir devlettir. Devlet hiçbir dini "resmi din" olarak ilan etmez ancak İslam ve Ortodoks Hristiyanlık toplumun iki ana direği olarak kabul edilir.

  • İslam (%70+): Halkın büyük çoğunluğu Müslümandır. Genellikle Sünni - Hanefi mezhebine mensupturlar. Kazaklarda İslam, milli kimliğin ve geleneklerin (sünnet, nikah, cenaze törenleri) ayrılmaz bir parçasıdır.
  • Hristiyanlık (%25 civarı): Özellikle etnik Ruslar, Ukraynalılar ve Belaruslular arasında yaygındır. Çoğunluğu Rus Ortodoks Kilisesi'ne bağlıdır. Ayrıca az sayıda Katolik ve Protestan nüfus (özellikle Alman kökenliler) mevcuttur.
  • Dini Tolerans: Ülkede Yahudilik, Budizm ve diğer inançlara mensup küçük gruplar da bulunur. Kazakistan yönetimi, her iki yılda bir Astana'da düzenlenen "Dünya ve Geleneksel Dinler Liderleri Kongresi" ile kendisini küresel bir dini hoşgörü merkezi olarak konumlandırır.
  • Dini Bayramlar: Hem Kurban Bayramı hem de Ortodoksların Noel (Doğuş) günü ülkede resmi tatil olarak kutlanır. Bu, devletin dinler arası denge politikasının en somut göstergesidir.

💡 Özetle​

Kazakistan'da dil yapısı giderek Kazak merkezli bir yapıya evrilirken, din yapısı laiklik ve çok inançlılık prensibiyle istikrarlı bir şekilde korunmaktadır.
 
Son düzenleme:

Kazakistan Sosyal Etik ve Misafirperverlik​

  • Misafirperverlik (Konakjaylılık): Kazak toplumunda misafir "Tanrı misafiri" olarak görülür. En fakir aile bile sofrasındaki en iyi yemeği misafirine ikram eder.
  • Büyüklere Saygı (Aksakallık): Yaşlılar toplumun en saygın üyeleridir. Önemli kararlar alınırken ailedeki veya topluluktaki "Aksakalların" (bilge yaşlıların) görüşü mutlaka alınır.
  • Soya Bağlılık: Kazaklar yedi göbek ötesine kadar akrabalarını bilmekle yükümlüdür (Jeti Ata). Bu gelenek sayesinde akraba evlilikleri toplumda kesinlikle yasaktır ve klan (boy) sadakati çok güçlüdür.

Modern Yaşam ve Şehir Kültürü​

  • Almatı ve Astana: Sosyal hayat bu iki şehirde farklılık gösterir. Almatı, Avrupa tarzı kafeleri, sanat galerileri ve canlı gece hayatıyla "kültür başkenti"yken; Astana, modern mimarisi ve lüks alışveriş merkezleriyle "finans merkezi" konumundadır.
  • Giyim Kuşam: Şehirlerde gençler oldukça modern ve şık giyinmeye önem verir. Marka ve dış görünüş sosyal statü açısından önemlidir.
  • Trafik ve Sosyal Davranış: Sokaklarda yüksek sesle konuşmak veya taşkınlık yapmak ayıp karşılanır. Şehir hayatında yayalara yol verme konusunda oldukça titizdirler.

Mutfak ve Sofra Kültürü​

  • Beşbarmak: Ulusal yemektir. Genellikle at veya koyun etinden yapılır ve elle yenir.
  • Çay Kültürü: Kazaklar tam bir çay tiryakisidir. Çay, sütle (süttü şay) karıştırılarak küçük kaselerde (piala) ikram edilir. Kasenin tam doldurulmaması "gitmeni istemiyoruz, sohbetimiz devam etsin" anlamına gelir.
  • Kımız ve Şubat: At ve deve sütünden yapılan geleneksel içecekler hem sağlık hem de sosyal etkinliklerin vazgeçilmezidir.

Gelenekler ve Bayramlar​

  • Nauryz (Nevruz): 21 Mart'ta kutlanan en büyük bayramdır. İnsanlar geleneksel kıyafetler giyer, "Nauryz Kozhe" (7 malzemeli çorba) pişirilir ve atlı sporlar düzenlenir.
  • Aile Ritüelleri: Bebeklerin ilk adımlarını atması için yapılan Tusau Kesu (bağ kesme) veya yeni gelinin yüzünün açıldığı Betaşar törenleri sosyal hayatın en renkli sahneleridir.
 
Kazakistan'ın teknolojik durumunu



Dijital Devlet ve E-Hükümet (E-Gov)​

Kazakistan, dijital devlet hizmetlerinde dünya genelinde üst sıralarda yer almaktadır.

  • E-Gov Portalı: Vatandaşlar, kimlik yenilemeden şirket kurmaya kadar neredeyse tüm bürokratik işlemlerini akıllı telefonlar üzerinden saniyeler içinde yapabilmektedir.
  • Süper Uygulamalar (Super Apps): Ülkede Kaspi.kz gibi bankacılık, alışveriş, vergi ödemeleri ve ulaşım hizmetlerini tek bir çatıda toplayan platformlar, dünyadaki en başarılı fintech (finansal teknoloji) örnekleri arasında gösterilmektedir.

Astana Hub ve Start-up Ekosistemi​

Başkent Astana’da kurulan Astana Hub, Orta Asya'nın en büyük uluslararası teknoloji parkıdır.

  • Vergi Muafiyetleri: Teknoloji şirketlerine sağlanan vergi avantajları sayesinde burası küresel bir cazibe merkezi haline gelmiştir.
  • Bölgesel Liderlik: Sadece Kazak start-up'ları değil; Kırgızistan, Özbekistan ve diğer komşu ülkelerden yazılımcılar da projelerini burada geliştirmektedir.

Kripto Madenciliği ve Veri Merkezleri​

Kazakistan, dünyadaki kripto para madenciliğinde (Bitcoin mining) önemli bir oyuncudur.

  • Veri Merkezleri: Ucuz enerji kaynakları sayesinde devasa veri merkezlerine ev sahipliği yapmaktadır. Ancak 2026 yılı itibarıyla hükümet, bu enerjiyi madencilikten ziyade yapay zeka (AI) ve bulut bilişim projelerine kaydırmaya başlamıştır.

Uzay Teknolojileri ve Baykonur​

Dünyanın en eski ve en büyük uzay üssü olan Baykonur Uzay Üssü Kazakistan topraklarındadır.

  • Yerli Uydu Üretimi: Kazakistan, sadece fırlatmalara ev sahipliği yapmakla kalmayıp kendi haberleşme ve gözlem uydularını (KazSat serisi) tasarlayıp işletmeye odaklanmıştır.
  • Yüksek Hassasiyetli Uzay Gözlemleri: Tarımsal verimliliği artırmak ve maden arama faaliyetleri için uydu verilerini en aktif kullanan ülkelerden biridir.

Yenilenebilir Enerji Teknolojileri​

Geleneksel enerji devlerinden biri olmasına rağmen Kazakistan, "Yeşil Teknoloji"ye büyük yatırım yapmaktadır.

  • Yeşil Hidrojen: Hazar Denizi kıyısında, Avrupa'nın enerji ihtiyacını karşılayabilecek kapasitede devasa yeşil hidrojen üretim tesisleri inşa edilmektedir.

Zayıf Noktalar ve Zorluklar​

  • Yüksek Teknoloji Üretimi: Yazılım ve dijital hizmetlerde çok güçlü olsalar da, çip üretimi veya ileri seviye donanım imalatında hala dışa bağımlılık sürmektedir.
  • Hız Farkı: Şehir merkezlerinde 5G teknolojisi yayılırken, kırsal bölgelerde internet erişim hızı hala geliştirilmeye muhtaçtır.
 
Son düzenleme:
Cevap yazmak için giriş yap yada kayıt ol.
Geri
Üst