Konya Seydişehir

Tarih​

Seydişehir'in tarihi MÖ 5500 yıllarına kadar uzanır. Prehistorik Çağ'da (Tarih Öncesi), Psidia (Göller Yöresi) sınırları içindeki Seydişehir çok eski bir yerleşim yeridir. Beyşehir Gölü (Karalis Lacos) ile Suğla Gölü (Trogitis Lacos) arasındaki sulak vadide bu yerleşmenin izlerine rastlamak mümkündür. Bu vadide bulunan höyüklerde yapılan araştırmalar neticesinde Seydişehir'in 10 km güneydoğusundaki Suberde (Gölyüzü Köyü) höyüğünde yapılan kazılarda MÖ 5500-5000 yıllarına ait Neolitik (Cilalıtaş) Çağ yerleşmesinin varlığı ortaya çıkarılmıştır. Bu kazılarda elde edilen pek çok buluntu hâlen Konya Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir. MÖ 2000-700 yılları arasında Anadolu'daki pek çok bölgede hüküm süren Hititler'in Seydişehir-Beyşehir arasında varlıklarını gösteren anıtlar ve yerleşme yerlerine rastlamak mümkündür. Seydişehir ve Beyşehir'in Hitit devrine ait kaya kabartmaları ile höyük buluntuları, Hititlerin Beyşehir -Seydişehir arasında uygun yerleşme birimleri kurduklarını ortaya koymaktadır. Seydişehir-Konya karayolu üzerine bulunan Karabulak, Bostandere, Dikilitaş ve Akçalar köylerindeki höyükler, Hitit ve Frig yerleşmelerinin bulunduğu alanlar olarak dikkati çeker. Anadolu'da Eski Yunan, Roma ve Bizans medeniyetlerinin hüküm sürdüğü Klasik Çağ'da, Seydişehir ilçesi sınırlarında Amblada, Vasada, Arvana, Elita, Dalisandus gibi klasik döneme ait şehirlerin varlığı tespit edilmiştir. Vasada Antik Şehri, Seydişehir'in kuzeydoğusunda bulunan Kestel Dağı'nın eteğindeki vadide, bugünkü Bostandere köyünün Aktepe mevkiinde yer almaktadır. Bu ünlü Roma şehri, Kavak ve Kızılca köyleri arasındaki Amblada şehrine, ayrıca Beyşehir Fasıllar köyündeki Mistya'ya (Asartepe) ana yol ile bağlanmıştır. 1969 yılında Bostandere Köyüne su getirmek üzere Aktepe'de su yolu açılırken bir tiyatro kalıntısının varlığı anlaşılmış, yapılan kazılarda Roma devrine ait bir amfitiyatro kalıntıları ortaya çıkarılmıştır. Vasada şehrinin harabelerine ait kitabe ve mimari parçalara Bostandere köyündeki evlerin duvarlarında hâlen rastlanır. 1952 yılında Bostandere köyünden Konya Arkeoloji Müzesi'ne bir Zeus kabartması, 1957 yılında da bir yüzünde bir kadın öteki yüzünde bereket boynuzu kabartması bulunan kalker bir Sunak getirilmiştir. Yine Bostandere buluntuları arasında Vasada'da basılmış bir Augustus parası mevcuttur. Konya Arkeoloji Müzesi'nde Seydişehir'in Dikilitaş köyünden getirilmiş bir Roma kandili, Akçalar köyünden bir heykelcik, Çalmanda hüyüğünde bulunmuş bir toprak vazo, Seydişehir'in hemen yanıbaşında bulunan Elita (Vervelit) harabelerinde bulunmuş Roma devri bir Mezar Steli bulunmaktadır. Ayrıca Seydişehir'e 13 km uzaklıktaki Yeniceköy'ün kuzeyinde Hisartepe olarak bilinen yerde amfitiyatronun olduğu bir Roma harabesi vardır. Bu harabelerde bulunan Roma devri aslan heykelleri, Seydişehir'e getirilmiş ve hâlen Belediye bahçesinde sergilenmektedir.

MS 767-1217 yılları arasında bir Türkmen kabilesinin elinde bulunan Seydişehir'in Selçuklular zamanındaki durumu ile ilgili bilgiler net değildir. Anadolu Selçuklu Beylikleri devrinde Eşrefoğulları Beyliği elinde kalan Seydişehir bu isimle ilk defa bu beylik zamanında kurulmuştur. Rivayete göre, Horasan emiri olan ve annesi tarafından soyu Veysel Karani ve Peygamber'e uzanan bir velî ve seyyid olan Seyyid Harun Veli, 1301 yılında ilahi bir emirle, kardeşi Seyyid Bedreddin ve ahalisi ile birlikte yola çıkar. Bugün Hatunsaray denilen yerde kardeşi hastalanarak vefat eder ve buraya defnederek bir türbe yaptırır. Yoluna devam eden Seyyid Harun Veli, şimdiki Seydişehir'in olduğu yere gelince yolu boyunca kendisine rehberlik eden bulut Küpe Dağı’nın ardında kaybolur ve kendisine işaret edilen yerin orası olduğunu anlar. İlk iş olarak oraya bir cami yaptırır. O zamanki adı "Trogitis" olan Seydişehir'in imarında Eşrefoğlu Mehmed Bey kendisine malzeme yardımında bulunur. Bu yardımlaşma neticesinde aralarında büyük bir dostluk oluşur. O zamanki adı “Süleymanşehir” olan Beyşehir’e ilk defa “Beyşehir” diyen Seyyid Harun Veli’dir. Eşrefoğlu Mehmed Bey de Seyyid Harun’un kurduğu yeni şehre “Seyyid Şehri” Osmanlılar zamanında Medine-i Sani (ilahi emirle kurulan ikinci şehir) (sonradan Seydişehir) adını verir. Seydişehir, Eşrefoğulları Beyliği’nin İlhanlı Hükümdarı Timurtaş tarafından 1326 yılında sona erdirilmesinden sonra, 1328 yılında Hamitoğulları Beyliği egemeliğine girmiştir. 1381 yılında Sultan I. Murat (Hüdavendigâr) tarafından 80.000 altın karşılığında Hamitoğlu Hüseyin Bey'den Akşehir, Beyşehir, Yalvaç, Şarkikaraağaç ve Isparta ile birlikte satın alınarak Osmanlı egemenliğine giren Seydişehir, Cumhuriyet'e kadar Osmanlı idaresinde kalmıştır. Konya Sancağına bağlı bir kaza olan Seydişehir 1871 yılında belediye, 1915 yılında da ilçe olmuştur. Cumhuriyetin ilanından sonra, 1928 yılında tekrar ilçelik unvanına kavuşur. İkinci kalkınma planı yılları 1939-1944 döneminde boksit kaynağı bulunmuştur. Yani alüminyumun hammaddesidir. 1967 yapımına başlanılan alüminyum fabrikası 1974 yılında açılmıştır. Tınaztepe Mağarası keşfedilmiştir.

Kaynak Wikipedia

Konya’nın güneybatısında, Toros Dağları’nın eteklerinde yer alan Seydişehir, hem sanayisi hem de köklü tarihi ve doğal güzellikleriyle Konya’nın en gelişmiş ilçelerinden biridir. Şehri Akdeniz’e (Antalya’ya) bağlayan stratejik bir kapı konumundadır.

Manevi Mimarı: Seyyid Harun Veli​

İlçenin ismi ve kuruluşu, 14. yüzyılda yaşamış olan Horasanlı Seyyid Harun Veli’ye dayanır.

• Kuruluş Öyküsü: Rivayete göre Seyyid Harun Veli, manevi bir işaretle buraya gelmiş ve şehri inşa etmiştir.
• Seyyid Harun Veli Camii ve Türbesi: İlçenin kalbi sayılan bu yapı, Selçuklu ve Beylikler dönemi mimarisinin en güzel örneklerinden biridir ve her yıl binlerce ziyaretçi ağırlar.

Sanayinin Devleri: Alüminyumun Başkenti​

Seydişehir denince akla gelen ilk şey Eti Alüminyum fabrikasıdır.

• Stratejik Önem: Türkiye’nin tek entegre alüminyum tesisi buradadır. Bu fabrika, ilçenin ekonomisini, nüfus yapısını ve modernleşmesini doğrudan etkilemiştir.
• İstihdam: İlçe halkının büyük bir kısmı bu sanayi koluyla bağlantılıdır, bu da Seydişehir’i "işçi şehri" kimliğiyle de öne çıkarır.

Doğal Harikalar ve Turizm​

Seydişehir, İç Anadolu ile Akdeniz arasında bir geçiş noktası olduğu için doğası oldukça cömerttir:

• Tınaztepe Mağarası: Dünyanın en büyük mağaralarından biri olarak kabul edilir. Yaklaşık 22 km uzunluğundadır (ziyarete açılan kısmı 1,5 km civarıdır). Astım hastaları için şifalı olduğu söylenir.
• Kuğulu Park: Toroslar'dan gelen buz gibi kaynak sularının oluşturduğu göletler ve içindeki kuğularıyla bölgenin en popüler dinlenme alanıdır. (Bahçeli ev seven biri olarak buradaki peyzajı çok beğenebilirsiniz).
• Kocakoru Ormanı Tabiat Parkı: Bölgenin akciğeridir ve doğa yürüyüşleri için harika parkurlara sahiptir.

Coğrafi Konum ve İklim​

• Antalya Yolu: Seydişehir, Konya-Antalya yolunun en kritik noktasıdır. Meşhur Alacabel Geçidi (1825 metre rakım) kış aylarında kar yağışıyla meşhurdur.
• İklim: Konya merkezine göre daha fazla yağış alır ve yazları daha serindir. Toroslar’ın etkisiyle Akdeniz iklimine geçiş izleri görülür.

Gastronomi ve Yerel Lezzetler​

• Seydişehir Leblebisi: Çorum kadar bilinmese de Seydişehir'de üretilen leblebiler oldukça kalitelidir.
• Etli Ekmek ve Fırın Kebabı: Konya genelinde olduğu gibi burada da ustalıkla yapılır, ancak yöreye özgü dağ kekikleriyle beslenen hayvanların etiyle lezzeti bir kat daha artar.