Mardin Artuklu İlçesi

Artuklular 1102 yılında, Güney ve Doğu Anadolu'da kurulmuş bir beyliktir. İsmini Türkmen beyi olan 'seyyid' Artuk Bey'den almıştır. 1086 yılında Kudüs'ü alan Artuk Bey aynı yıl vefat etmiştir. Daha sonrasında Artuklu lar Hasankeyf, Mardin ve Harput olmak üzere üç ana koldan idare edildiler.

Mardin kolunun kurucusu İlgazi Bey'dir. Artuklu Beyliği güneydoğudaki Mardin, Hasankeyf ve Harput bölgelerinde 1102-1409 yılları arasında hüküm sürmüş bir Oğuz Türkmen Beyliğidir

Fırat ve Dicle nehirleri arasında Mezopotamya bölgesinde, tarih boyunca pek çok medeniyet yerleşmiştir. Bir dağın tepesinde kurulmuş olan Artuklu, Yukarı Mezopotamya'nın en eski yerleşim yerlerinden biridir. M.Ö.4500'den başlayarak Arami, Süryani, Subari, Sümer, Akad, Babil, Mitanniler, Asur, Pers, Bizans, Araplar, Selçuklu, Artuklu, Osmanlı hakimiyetine girmiştir.

ARTUKLU İlçesi, mimari yapısı, arkeolojik, tarihi ve görsel değerleri ile zamanın durduğu izlenimini veren şiirsel kentlerden biridir. Artuklu, farklı dini inanışlara özgü, sanatsal açıdan da tarihi değeri olan camiler, türbeler, kiliseler, manastır ve benzeri dini eserler barındırmaktadır

Mardin’in kalbi ve ruhu olan Artuklu, adeta bir açık hava müzesi görünümünde, tarihin taşlara fısıldandığı büyüleyici bir ilçedir. 2026 yılı itibarıyla hem kadim kültürüyle hem de gelişen modern yüzüyle Mezopotamya’nın en çok ziyaret edilen noktalarından biri olmaya devam ediyor.

Mimari Şaheser: Taşın Sanata Dönüşümü​

Artuklu denince akla gelen ilk görüntü, Mezopotamya Ovası'na tepeden bakan, sarı kalker taşından yapılmış evlerdir.

• Eski Mardin Sokakları: Abbaralar (evlerin altından geçen tünel geçitler), daracık merdivenli sokaklar ve her kapının arkasında saklı bir tarih sizi karşılar.
• Kasımiye ve Zinciriye Medreseleri: Taş işçiliğinin dünyadaki en zarif örnekleridir. Özellikle güneş batarken bu medreselerin avlusundan ovayı izlemek bir Mardin klasiğidir.

Dillerin ve Dinlerin Buluşma Noktası​

Artuklu, yüzyıllardır Kürt, Arap, Süryani, Türk ve Ermeni halklarının bir arada yaşadığı bir hoşgörü merkezidir.

• İnanç Turizmi: Bir yanda görkemli Ulu Cami’nin minaresini, diğer yanda Kırklar Kilisesi’nin çan kulesini aynı fotoğraf karesine sığdırabilirsin. Bu çeşitlilik, ilçenin her köşesindeki kültürel dokuya, müziğe ve mutfağa sinmiştir.

Mezopotamya’nın Balkonu​

Artuklu, sarp bir kayalığın yamacına kurulduğu için önünde uzanan uçsuz buçaksız ovaya "Mezopotamya'nın Denizi" denir. Geceleri ovanın ışıkları yandığında, Mardinlilerin deyimiyle "Gündüz seyranlık, gece gerdanlık" bir manzara ortaya çıkar.

Lezzet Durakları (Ne Yenir?)​

Mardin mutfağı, baharatların ve etin sanata dönüştüğü yerdir:

• Mardin İçli Köftesi (Irok): Kızartılarak yapılan bu lezzet vazgeçilmezdir.
• Sembusek: Mardin usulü kapalı lahmacun.
• Süryani Şarabı ve Kahvesi: Özellikle kakuleli (Mırra) kahve ve bölgeye has Süryani şarabı tadılmalıdır.
• Mavi Badem Şekeri: Doğal kök boyasıyla (lahor ağacı) renklendirilen bu şekerlemeler en meşhur hediyeliktir.

Gelişen Yüzü: Yeni Şehir​

Eski Mardin’in koruma altındaki tarihi dokusunun aksine, yamaçtan aşağıya inildiğinde modern Artuklu (Yeni Şehir) başlar. Mardin Artuklu Üniversitesi’ne de ev sahipliği yapan bu bölge; geniş caddeleri, alışveriş merkezleri ve modern konutlarıyla ilçenin dinamik ve genç yüzünü temsil eder.