Gebze'de çöken bina: Bilirkişiler sebep "metro" dedi
Kocaeli'nin Gebze ilçesinde 29 Ekim 2025 tarihinde yedi katlı Arslan apartmanı'nın çökmesi sonucunda anne Emine E., baba Levent E. ile 12 ve 14 yaşlarındaki çocukları M.E. ve H.N.B. hayatını kaybetti. Geriye ise o zaman 18 yaşında olan Dilara B. kaldı. Gebze Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturması kapsamında binanın göçmesinin nedeninin araştırılması için inşaat mühendisi, jeoloji yüksek mühendisi ve mimardan oluşan sekiz kişilik bilirkişi heyeti görevlendirildi. Bilirkişilerin hazırladığı 65 sayfalık resmi rapor 20 Aralık 2025 tarihinde dosyaya girdi. Raporda özetle binanın altından geçen metro inşaatının etkisiyle yıkıldığı tespiti yer aldı.
Raporda binanın yıkımının nasıl gerçekleştiği anlatıldı. Yapım tarihi 2012 olan ve 2013'te yapı kullanım ruhsatı alan yedi katlı binanın enkazından alınan numuneler üzerinden yapılan tespitlere göre bina ana taşıyıcılarında kullanılan malzeme kalite değerlerinin proje değerlerinde ya da üstünde olduğu belirlendi. Ancak bina, altında oluşan boşluk nedeniyle 6-7 metre öne doğru zemine gömüldü ve ön cepheye doğru 45 dereceye yakın döndü. Arka cephe aksı ve radye temel ise zeminden 1,5 metre havaya kalktı. Bu nedenle ön cephedeki zemin ve asma kat kolonları kirişler ile birlikte kırıldı.
Raporda binanın bu aşamada çökmesinin nedeni; "Ani zemin çökmesi yani binanın radye temeli altında oluşan derin boşluğa doğru dalarak yekpare düşmesidir" diye açıklandı. Raporda binanın devrilerek göçmesinde, bina geometrisi ve bina taşıyıcı sistemine ilişkin projelendirme ve yapım aşamalarının hiçbir etkisinin olmadığı vurgulandı.
Darıca-Gebze metro hattı: P7'de yüksek risk
Raporda binanın göçmesine neden olan boşluğun doğrudan bölgedeki metro inşaatının etkisiyle oluştuğu ayrıntılarıyla anlatıldı. Binanın altından Darıca-Gebze metro hattının geçtiği belirtilerek "Göçen binanın altında, metro taşıtına biniş ve inişin yapılacağı Akse Sapağı metro istasyonu peronları vardır ve bu göçen bina üç geniş istasyon tünellinden (P1+P7+P1) P7 orta tünelinin tam üstüne denk gelmektedir" denildi. Göçen binanın 70 metre doğusunda metro istasyonuna iniş yapısının başladığına, 30 metre batısında ise metro havalandırma bacasının bulunduğuna dikkat çekildi.
Rapora göre enkaz sonrasında parsel çevresinde yapılan sondajda yüzeyden 14 metre 30 santim altta P7 orta peron tünelinin kontak (dolgu) enjeksiyon betonuna rastlandı. Raporda "Metro kazısı enjeksiyon betonları üstündeki 3 metre derinlikte ise zeminde yer yer aşırı gevşeme olduğu ve/veya boşluk oluştuğu tespit edilmiştir" ifadeleri yer aldı.
Diğer yandan Kocaeli Üniversitesi'nin binanın göçmesinden önce yanındaki parsel için Temmuz 2025'te hazırladığı rapora atıf yapılarak Akse Sapağı metro istasyonunun P7 Peron Tüneli'nin üstünde "yüksek risk" kategorisinde olduğu anlatıldı.
Boşluk oluşumunda metro inşaatı etkisi tespiti
Rapor, yıkılan bina ve yanındaki binada oturan vatandaşların CİMER'e şikayetleri ile P7 tünel inşaatının tarihlerinin de paralellik taşıdığını ortaya koydu. Ulaştırma Bakanlığından alınan bilgilere yer verilen rapora göre, yıkılan binanın tam altında bulunan P7 Peron Tüneli için yapılan büyük çaplı kazıya 22 Mart 2025'te başlandı ve kazı çalışmaları çökmeden dört ay önce 29 Haziran 2025'te bitirildi. P7 Peron Tüneli'nin betonarme kaplamasına 17 Temmuz 2025'te başlandı, zemin göçmesinden bir ay önce 20 Eylül 2025'te bitirildi.
Raporda binanın devrilerek göçmesi ile metro inşaatı bağlantısına şöyle işaret edildi:
"P7 Peron tüneli kazısı ile paralel, göçen binadaki yatay ve düşey deplasmanlar
(bir yapının veya zeminin özgün konumundan uzaklaşması) arttı. Göçmeye neden olan zemin boşluğunun ve devamındaki zemin boşluk ve gevşemelerinin, metro tünel kazıları nedeniyle örselenen ve doğal yapısı bozulan zeminde ve özellikle diğer tünellerden daha geniş ve yüksek olan P7 tipindeki peron orta tünelinin tepe noktasının üstünde (enjeksiyon betonlarından yaklaşık 11,5 metre üstünde oturan binanın altında) gerçekleşmesi nedeni ile 3008 ada 1 parseldeki binanın devrilerek göçmesine neden boşluk oluşumunda Akse Sapağı peron ve bağlantı tünelleri kazı ve inşasının etkisi olabileceği tespit edilmiştir."
Deutsche Welle