Esenboğa'da ki son yatırımlar hiç yapılmamalıydı. Sebebi ise Esenboğa'nın yeri bence hatalı. Bu konumda durduğu sürece gelişme kaydedemez. Esenboğa'nın bırakılıp Mürted Ovası tarafına yeni bir havalimanı yapılmalı. Sebepleri ise şunlar:
1- Bu konum ulusal demiryolu ağına yakındır. Başkentray uzatması devam ettirilerek doğrudan raylı sistem bağlantısı sağlanabilir.
2- Başkentray aynı zamanda ulusal demiryolu ağına entegre. Bu hat üzerinden YHT bağlantısı sağlanabilir. Şöyle ki yeni havalimanının yanına ayrıca tren garı da yapılmalı. Hızlı trenler (en azından belli saatlerde ki seferler) makastan ray değişip buraya yönelip doğrudan havalimanına bağlanabilir.
3- Bu demiryolu ağı aynı zamanda yük trenleri tarafından da kullanılabilir bu da hava kargo potansiyelini arttırabilir.
4- Bu bölge Ankara Lojistik Üssü'ne yakındır. Bu sayede karayolu kargo taşımacılığına yakın.
Burada yapılması gereken şu.
1- Burada yeni bir havalimanı yapılmalı. Bu havalimanı doğrudan YHT bağlantısı içermeli. Yani hızlı tren doğrudan içine girmeli.
2- Bu havalimanında konuşlanan yeni bir havayolu firması kurulmalı.
3- Demiryolunda tren işletme konusu özel sektöre açılmalı. Avrupa'da ki FLİXTRAİN tarzı şeyler Türkiye'de de olmalı.
4- Havayolu ile tren işletmecisi anlaşmalı olmalı ve koordine çalışmalı.
5- Tren bileti ile uçak bileti tek PNR üzerinden entegre olmalı, ayrıca check-in, bagaj teslimi gibi bazı işler havalimanında değil yolculuğun başladığı tren garında olmalı. Örnek: Konya'dan yolculuğa başlayan ve hedefi Stockholm olan biri bagajını garda verecek, havalimanına geldiğinde hiçbir şeyle uğraşmadan sadece güvenlikten geçerek uçağa geçecek. Bagaj otomatik aktarılmalı..
6- Havayolu ve trenlerin sefer saatleri uyumlu olmalı. Trenden in en fazla 1 - 1,5 saat içinde uçakta ol tarzı.
Bu projenin avantajları:
1- Bu proje ile birlikte Ankara'nın yolcu hinterlandı genişleyecek. İç Anadolu, Orta Karadeniz, İç Ege doğrudan havalimanının yolcu havuzu haline gelecek. Hatta kısmen Marmara ve Kıyı Ege için bile bir seçenek durumuna gelecek (Mevcut YHT inşaatları bittiğinde)
2- Yolcu havuzunun ve talebin büyümesi ile havayolunun daha fazla yere ve daha sık uçuş koyması mümkün hale gelecek.
3- Hacim büyümesi ile birlikte sabit maliyetlerin etkisi düşecek bu da daha ucuz uçma imkanı sağlayacak. Şöyle ki bir yerde ki uçuş sayısı ile bilet fiyatı genellikte ters orantılı olur. Mesela ikisi de AJET'e ait ve Diyarbakır'a giden uçuştan Sabiha Gökçen'den kalkan Bursa'dan kalkandan ucuz oluyor. Talep dağınık olduğu her yere ayrı uçuş konmaya kalkıldığı zaman hiç birinde hacim oluşmaz. Hepsi de 1 - 2 bilemedik 3 frekans olur. Talebi tek yere toplamak bu sorunu çözebilir.
4- Artan yolcu havuzu havayolunun en riskli dönem olan ilk yıllarında hayatta kalma şansını arttıracak. Bu sayede firmanın sonra ki yıllarda uçuş ağı çeşitlendikçe dıştan dışa aktarma trafiği kurma şansı artacak.
5- İç hat uçuşlarının en azından bir bölümünün trene devredilmesi ile hem zamandan hem paradan tasarruf edilecek hem de CO2 emisyonları azalacak.
6- Bu hatların en azından bazıları kargo işinde de kullanılacağından dolayı bu havalimanı aynı zamanda bir kargo kavşağı gibi konumlanacak.
Bu yazdığım avantajların hiçbirinin mevcut havalimanında olması mümkün değil. Evet metro yapılabilir ama kesintisiz entegrasyon sağlanamaz. Sadece ulaşım hızlanır. Esenboğa sanayi bölgelerine ve ana rotalara uzaktır. Bu da hava kargo anlamında hep kısıtlı kalması demektir. Ankara'da havacılık sektörü bana göre tıkanmış durumda ve bunun aşılması için doğrudan talebi arttıracak dışsal bir müdahale gerekli.
Havayolu firmasına gelince.
1- Firma Ankara Kalkınma Ajansı ve Orta Anadolu Kalkınma Ajansı koordinatörlüğünde en fazla 20 adet orta-büyük ölçek firmanın kurduğu bir konsorsiyum ile kurulacak. Burada amaç hem mali yükün ve riskin paylaşılması hem karmaşanın engellenmesi. Ortaklar; Aselsan, Tusaş, Limak, Akfen, Pasifik, Rönesans, Bozankaya, Astor, Eti, Torku vs. şeklinde olabilir. Burada firmalar (tabi iş başarılı olursa) hem havayolunun karına (hisse değeri üzerinden) ortak olacak hem de gerek çalışanları gerek iş ortakları için daha pratik bir ulaşım seçeneğine sahip olacak.
2- Havayolunun kendi yönetimi kararlarında bağımsız ancak sonuçlar açısından sorumlu olacak. Ortaklar yönetime ne yapacağını söyleyemeyecek ve bu kuruluş sözleşmesinde imza ile kayıt altına alınacak.
3- Havayolunun yönetimi daha önceden havayolu yönetme geçmişi olan kişilerden seçilecek.
Proje de temel iddia şu. İstanbul bir mega kent ve bunun üzerinden büyüyor, Antalya ise bir turizm cenneti. Ankara'da ikisi de yok fakat bir artısı var. O da hem ülkenin merkezinde olmak hem de YHT hatlarının merkezi olmak. Bu yüzden bir intermodal hub olmak için gerekenler yapılmalı.